# MADDE 15
Finansal Sirketlerde Risk Sinirlari ve Denetim Yetkisi
Resmi Kanun Metni
(1) Kurul, maruz kalınan risklerin tespiti, tahlili, izlenmesi, ölçülmesi ve değerlendirilmesi amacıyla (…)[15] sınırlamalar ve standart oranlar belirlemek suretiyle gerekli düzenlemeleri yapmaya ve bunlar hakkında her türlü tedbiri almaya yetkilidir. Şirket, yapılan düzenlemelere uymak, belirlenen sınırlamaları ve standart oranları hesaplamak, tutturmak ve idame ettirmek ve bunlara ilişkin olarak Kurum tarafından istenen tedbirleri belirlenen süreler içinde almak ve uygulamakla yükümlüdür.
(2) Bu Kanun uyarınca belirlenecek sınırlamalara ve standart oranlara ilişkin eşiklere erişilmesi veya aşımların oluşması hâlinde, ilgili şirket durumu derhâl Kuruma bildirmek zorundadır.
(3) Özkaynaklarda meydana gelebilecek düşüşler nedeniyle özkaynağın belirli bir oranı ile ilişkilendirilen sınırlama ve oranlarda aşımların oluşması ve şartların gerektirmesi hâlinde, bu aşımlar Kurumca belirlenen süre içinde giderilir. Aşımların giderilmesi için belirlenen süre içinde bu Kanunun idari para cezalarına ilişkin hükümleri uygulanmaz.
(4) (Ek:4/3/2021-7292/6 md.) Kurumca yapılan denetimler sonucunda bir şirketin;
a) Yükümlülüklerinin toplam değerinin varlıklarının toplam değerini aşması veya aktiflerinin vade itibarıyla yükümlülüklerini karşılayamama tehlikesiyle karşı karşıya gelmesi ya da aktif kalitesinin mali bünyeyi zayıflatabilecek şekilde bozulması,
b) Gelir ve giderleri arasındaki ilgi ve dengelerin bozulması nedeniyle özkaynaklarının faaliyetlerini emin bir şekilde yürütecek yeterlilikte olmaması veya bu durumun gerçekleşmek üzere bulunması,
c) 7 nci maddenin üçüncü fıkrasının (c) bendinde belirtilen şartları kaybetmesi veya denetimi engelleyici herhangi bir hususun bulunması,
ç) Özkaynağının, şirket ödenmiş sermayesinin üçte birine gerilemesi,
d) Maruz kaldığı risklerin ölçülmesine ve yönetimine ilişkin yeterli ve etkin bir risk yönetimi sistemini tesis etmemesi,
e) Güven veya istikrar bakımından finansal sisteme yönelik risk oluşturması,
f) Bu Kanuna ve ilgili düzenlemelere veya Kurulca alınan kararlara aykırı nitelikte karar, işlem ve uygulamalarının bulunması,
hâllerinden bir veya birkaçının varlığı durumunda Kurum, gerekli gördüğü tedbirlerin uygun göreceği bir süre ve onaylayacağı bir plan dahilinde alınmasını şirketten istemeye, tasarruf finansman şirketleri için tahsisat tarihlerini ötelemeye yetkilidir.
(5) (Ek:4/3/2021-7292/6 md.) Tasarruf finansman şirketleri, tasfiyeleri hâlinde tasarruf sahiplerine ödenmek üzere, tahsil ettikleri organizasyon ücretlerinin binde beşini gelir hesaplarından ayırmak zorundadır. Kurul, bu oranı firma bazında üç katına kadar artırmaya ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde; finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketlerinin mali sağlığını korumak için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kuruluna (BDDK) geniş bir denetim ve düzenleme yetkisi veriyor. Kurul; şirketlerin karşılaşabileceği riskleri tespit etmek, ölçmek ve değerlendirmek amacıyla belirli sınırlamalar ve standart oranlar koyabilir. Şirketler ise bu oranları hesaplamak, tutturmak ve sürekli olarak sağlamakla yükümlüdür.
Maddenin en kritik noktası bildirim zorunluluğudur: Belirlenen eşiklere ulaşılması veya sınırların aşılması hâlinde bu durum derhal Kuruma bildirilmelidir. Bununla birlikte, özkaynak düşüşü gibi nedenlerle oluşan aşımlarda Kurum bir süre tanır ve bu süre içinde sorun giderilirse idari para cezası uygulanmaz. Böylece mali durumu geçici olarak bozulan şirketlere toparlanma imkânı tanınır.
Ayrıca Kurum, denetimler sonucunda şirketin yükümlülüklerinin varlıklarını aşması, özkaynaklarının yetersiz kalması, risk yönetim sisteminin kurulmaması veya finansal sisteme güven riski oluşturması gibi durumlarda; şirketten belirli bir plan dahilinde tedbir almasını isteyebilir. Tasarruf finansman şirketleri için de tasfiye hâlinde müşterilere ödeme yapılabilmesi amacıyla organizasyon ücretlerinin binde beşi oranında fon ayrılması zorunluluğu getirilmiştir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir faktoring veya finansman şirketi düşünün. Şirketin özkaynağı, ödenmiş sermayesinin üçte birine gerilediğinde bu ciddi bir alarmdır. Şirket yönetimi bu durumu derhal BDDK’ya bildirmeli ve Kurumun onaylayacağı bir iyileştirme planını uygulamalıdır. Eğer bu süreçte şirket toparlanma sağlarsa para cezasıyla karşılaşmaz. Ancak süreyi kaçırırsa veya plana uymazsa idari yaptırımlar devreye girer.
Bir başka senaryoda, şirketin aktif kalitesi bozulmuş ve şüpheli alacaklar artmış olabilir. Kurum denetiminde bu tespit edilirse, şirketten risk yönetim sistemini güçlendirmesi ve karşılık ayırması istenebilir. Tasarruf finansman şirketleri ise topladıkları organizasyon ücretlerinden ayrılan binde beşlik fonu gelir hesaplarından ayırmak zorundadır; bu fon, tasfiye hâlinde tasarruf sahiplerinin korunmasını sağlar. SicilAI olarak özellikle bu tür uyum yükümlülüklerinin takibini yapmak, şirketlerin gelecekteki cezai risklerden kaçınmasına yardımcı olur.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Bildirim gecikmesi: Sınır veya eşik aşımını derhal Kuruma bildirmemek, en sık yapılan ve cezası ağır olan hatadır. 'Derhâl' ifadesi ertelenebilir bir süre değildir.
- Oran hesaplama hataları: Özkaynak ilişkili oranların yanlış hesaplanması, aşımın fark edilmemesine ve dolayısıyla bildirim yapılmamasına yol açar.
- Kurum talimatlarını süresinde yerine getirmemek: Tedbirlerin belirlenen sürede uygulanmaması, cezai süreci başlatır. Ek süre talep edilecekse mutlaka gerekçeli ve süresi içinde yapılmalıdır.
- Risk yönetim sistemini ihmal etmek: Yeterli ve etkin bir risk yönetim sistemi kurmamak, başlı başına bir tedbir sebebidir ve denetimlerde olumsuz değerlendirilir.
- Fon ayırma yükümlülüğünü göz ardı etmek: Tasarruf finansman şirketlerinin binde beşlik fon ayırma kuralına uymaması, tasfiye durumunda telafisi güç sorunlar yaratır.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.