# MADDE 23
Finansal Kiralama Mülkiyet Devri

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6361 sayılı Kanun’un 23. maddesi, finansal kiralama (leasing) sözleşmelerinde en kritik konulardan biri olan mülkiyet meselesini düzenler. Kural olarak finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayan şirkete aittir; kiracı malı sadece kullanır. Ancak taraflar sözleşmede, kira süresi sonunda kiracının malı satın alma hakkı olduğunu kararlaştırabilir. Bu, kiracı için bir opsiyon hakkıdır; yani kiracı isterse malı satın alır, istemezse almaz.

İkinci fıkra ise tescile tabi taşınır mallar (örneğin araç, iş makinesi) için özel bir durum getirir. Kiracı, satın alma hakkının doğduğu tarihten itibaren 30 gün içinde bu hakkını kullanmaz ve malı kiralayana iade etmezse; sözleşmede bu yönde bir hüküm varsa ve kiralayan kiracıya tebligat yapmışsa, kiralayan tek taraflı olarak malı kiracı adına tescil ettirebilir. Yani kiracının rızası veya imzası aranmadan, kiralayanın talebiyle sicil kaydı kiracı adına devredilir. Bu hüküm, malın "ortada kalmaması" ve kiralayanın üzerinde kalan mülkiyet yükünden kurtulması için getirilmiştir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket, finansal kiralama yoluyla bir kamyon edindi ve sözleşme süresi sonunda satın alma hakkı tanındı. Ancak şirket ekonomik zorluklar nedeniyle bu hakkı kullanmadı ve kamyonu da kiralayan şirkete teslim etmedi. Kiralayan şirket, sözleşmede "süresi içinde satın alınmayan malın kiracı adına devredileceğine" dair madde varsa ve noter veya taahhütlü mektupla kiracıya bildirim yaptıysa; doğrudan trafik tescil kuruluşuna başvurup kamyonun kaydını kiracı adına tescil ettirebilir. Bu durumda kiracının yazılı onayı gerekmez. Aynı işlem; İcra müdürlüğü gibi makamlardan ayrı bir yetki almadan, sadece bu maddedeki şartların sağlandığını gösteren belgelerle yapılır.

Uygulamada en çok karşılaşılan senaryo, sözleşme sonunda malın iade edilmemesi ve kiracının satın alma bedelini ödemeye yanaşmamasıdır. Bu madde sayesinde kiralayan şirket, malı hâlâ fiilen kullanan kiracı adına tescil ettirerek hem kendi mülkiyet yükümlülüğünü sona erdirir hem de malın trafik, vergi ve ceza gibi sorumluluklarını kiracıya geçirir. SicilAI olarak süreçte dikkat edilmesi gerekenleri aşağıda özetliyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• 30 günlük süre kaçırılırsa: Satın alma hakkının doğumundan itibaren 30 gün içinde ne kullanma ne de iade gerçekleşmezse, tek taraflı devir işlemi ancak bu süre dolduktan sonra yapılabilir. Süre hesabını yanlış yapmak işlemi geçersiz kılabilir.
• Sözleşmede hüküm yoksa: Kiralayan, sözleşmede açıkça "kiracı adına devir yapılabileceğine" dair bir madde bulunmadan tek taraflı devir talebinde bulunursa, sicil talebi reddeder ve hukuki sorumluluk doğar.
• Tebligat usulüne uygun yapılmamışsa: Kiracıya tebligat yapılmadan veya "adresinde bulunamadığı" doğru şekilde belgelenmeden yapılan devir, ilgili sicil tarafından uygulanmaz. Tebligatın maddede öngörülen şekilde belgelenmesi şarttır.
• Kiracının itirazı halinde: Kiracı, satın alma hakkını kullanmak istediğini ancak bedeli ödemediğini veya devrin usulsüz olduğunu iddia ederse, sicil kaydı iptal davasına konu olabilir. Bu durumda şirketin hem maddi hem itibar riski artar.
• Eksik evrakla sicile başvuru: Sözleşme örneği, tebligat belgesi ve süre hesabını gösteren belgelerin birlikte sunulması gerekir. Eksik evrak, işlemin uzamasına ve ek maliyetlere neden olur.