# MADDE 24
Finansal Kiralama Malının Zilyetliği ve Bakım Sorumluluğu

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6361 sayılı Kanun’un 24. maddesi, finansal kiralama (leasing) sözleşmesinde kiracının mal üzerindeki haklarını ve sorumluluklarını net biçimde düzenler. Özetle şunları söyler:

• Kullanım hakkı: Kiracı, sözleşme süresince malın zilyedidir. Yani mala fiziksel olarak sahip olan ve onu kullanan kişidir. Malın mülkiyeti kiralayan şirkete ait olsa da kiracı, maldan sözleşmenin amacına uygun her türlü faydayı elde etme hakkına sahiptir.
• Özen borcu: Kiracı, malı sözleşmede yazılı şartlara uygun olarak özenle kullanmak zorundadır. Malı amacı dışında kullanmak veya kötü kullanmak sözleşmeye aykırılık oluşturur.
• Bakım ve onarım: Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, malın her türlü bakımı, korunması ve rutin onarım masrafları kiracıya aittir. Bu, aracın periyodik bakımından makinenin yağ değişimine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
• Sigorta zorunluluğu: Kiralanan malın sigorta ettirilmesi kanunen zorunludur. Sigortayı kimin yaptıracağı sözleşmede belirlenir; ancak sigorta primlerini her hâlükârda kiracı öder.
• Hasar ve ziya sorumluluğu: Sözleşme süresi içinde malın hasara uğraması veya kaybolması (ziya) hâlinde bu zarardan kiracı sorumludur. Kiracı, sigorta şirketinin ödediği tazminatı aşan kısmı kendi cebinden karşılamak zorundadır.
• Ayıplı mal: Mal, kiracının seçimi ve talebi üzerine üçüncü bir kişiden sağlanmışsa, malın ayıplı çıkmasından kiralayan (leasing şirketi) sorumlu tutulamaz. Malı doğrudan kiracı kendisi seçip tedarikçiden aldırdıysa da aynı kural geçerlidir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir işletme örneği üzerinden düşünelim: Bir tekstil firması, üretim hattı için yeni bir kumaş makinesini finansal kiralama yoluyla edinir. Sözleşme imzalandığı andan itibaren makine firmanın zilyetliğindedir; üretimde kullanabilir, maldan fayda sağlar. Ancak firma, makinenin aylık bakımını yaptırmakla yükümlüdür ve bakım masrafı kendi bütçesinden karşılanır. Sigorta primlerini de firma öder. Eğer makinede bir arıza çıkarsa, sigorta masrafı karşılamazsa firma bu arızayı kendi kaynaklarıyla gidermek zorundadır. Üstelik tedarikçiden gelen makine gizli bir ayıplı parça içeriyorsa, leasing şirketine değil doğrudan tedarikçiye başvurmak gerekir. Bu tür uyuşmazlıklarda sürecin nasıl yönetileceğini anlamak için SicilAI platformunun rehberleri, sözleşme yükümlülüklerinin takibinde işletmelere yol gösterir. Özellikle sigorta poliçesinin süresinin dolması veya bakım kayıtlarının eksik tutulması, ileride leasing şirketiyle ciddi ihtilaflara neden olabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sigorta primini ödememek: Sigorta yaptırılmaz veya prim ödenmezse, malın hasarlanması hâlinde kiracı tüm zararı tek başına üstlenir. Ayrıca bu durum sözleşmenin feshine gerekçe oluşturabilir.
• Bakım masraflarını ihmal etmek: Sözleşmede aksi yazmıyorsa bakım masrafları kiracıya aittir. Düzenli bakım yapılmaması, malın değerini düşürür ve sözleşme sonunda tazminat talebine yol açar.
• Sözleşmedeki kullanım şartlarını ihlal etmek: Malın amacı dışında kullanılması veya aşırı yıpratılması, kiralayanın sözleşmeyi feshetme hakkını doğurur.
• Ayıp ihbarını yanlış kişiye yapmak: Mal üçüncü kişiden seçilerek alınmışsa ayıp ihbarı tedarikçiye yapılmalıdır. Kiralayana ihbar yapılırsa süre kaçabilir ve dava hakkı kaybolabilir.
• Hasar durumunda sigorta şirketiyle geç iletişim: Kiracı, hasarı öğrenir öğrenmez sigorta şirketine ve kiralayana bildirmelidir. Geç bildirim, sigorta tazminatının ödenmemesine neden olabilir.