# MADDE 25
Finansal Kiralama Mal Teslim Edilmezse Haklar

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6361 sayılı Kanun’un 25’inci maddesi, finansal kiralama (leasing) sözleşmesinde malın kiracıya hiç teslim edilmemesi veya zamanında teslim edilmemesi durumunda devreye girer. Finansal kiralamada malı satın alıp kiracıya kiralayan şirket “kiralayan”, malı kullanan işletme ise “kiracı”dır. Madde, kiralayanın malın imalatçısı ya da satıcısı ile zamanında sözleşme yapmaması, mal bedelini zamanında ödememesi veya kusur ve ihmalinden kaynaklanan başka bir sebeple malı kiracıya teslim etmemesini açıkça bir borca aykırılık hâli olarak kabul eder. Bu aykırılıkta kiracı yalnızca beklemek zorunda değildir; Türk Borçlar Kanunu’nun 123, 125 ve 126’ncı maddelerine yapılan atıf sayesinde borçlu temerrüdüne dayalı hakları kullanabilir. Yani mal teslim edilmediğinde kiracı, kiralayan şirkete ihtar çekebilir, sözleşmenin ifasını isteyebilir, uğradığı zarar için tazminat talep edebilir veya sözleşmeden dönerek ödediği bedellerin iadesini isteyebilir. Bu haklar, leasing sözleşmesinin tek taraflı avantaj sağlamadığını ve kiralayanın da ciddi yükümlülükleri olduğunu gösterir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir esnaf veya şirket sahibi, örneğin yeni bir iş makinesini leasing yoluyla edinmek istediğinde genellikle satıcıyla pazarlık eder ama sözleşmeyi leasing şirketi kurar. Mal teslim edilmezse çoğu kişi yanlışlıkla satıcıya dava açmayı düşünür; oysa bu maddeye göre muhatap kiralayan şirkettir. Diyelim ki bir nakliye firması çekici kiralamak için finansal kiralama sözleşmesi imzaladı. Kiralayan şirket, aracı satıcıdan zamanında satın almadığı için araç kiracıya hiç teslim edilmedi. Bu durumda nakliye firması, sözleşmesel yükümlülüğünü yerine getirmeyen kiralayan şirkete karşı Türk Borçlar Kanunu’ndaki genel hükümlere dayanarak ifanın gerçekleştirilmesini, gecikme tazminatını veya sözleşmenin feshi ile birlikte uğradığı zararın tazminini isteyebilir. Ticari hayatta bu madde özellikle “mal gelmedi ama taksitler başladı” mağduriyetini önler. Sicil ve muhasebe boyutunda ise mal teslim edilmediği için aktifleştirme yapılamaz, dolayısıyla finansal kiralama borcunun da sözleşme feshedilerek kapatılması gerekir. Bu süreçte noter ihtarnameleri, yazışmalar ve sözleşme belgeleri kritik önem taşır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Kiralayan şirkete usulüne uygun bir ihtar çekmeden doğrudan sözleşmeden dönmeye kalkışmak tazminat hakkını zayıflatabilir; önce TBK 123 ve devamı uyarınca temerrüt şartlarını oluşturmak gerekir.
• Mal teslim edilmediği hâlde sözleşmeyi sessizce sürdürmek ve taksit ödemeye devam etmek, fesih ve tazminat taleplerini zamanla zora sokabilir.
• Süreçte satıcıya değil, sözleşmenin tarafı olan kiralayan şirkete dava açılması gerekir. Yanlış tarafa başvurmak hem süre kaybettirir hem de yargılama masraflarına yol açar.
• “Mal teslim edilmedi” iddiası güçlü delillerle desteklenmelidir; irsaliye, kargo takip numarası, e-posta yazışmaları ve ihtarname gibi belgeler olmadan hak kaybı yaşanabilir. Bu belgelerin düzenli saklanması için SicilAI benzeri dijital arşivleme araçları pratik ve ispat açısından büyük kolaylık sağlar.