# MADDE 3
Finansal Kiralama Kanunu Tanımlar Rehberi
Resmi Kanun Metni
(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Birlik: Finansal Kurumlar Birliğini,[4]
b) Faaliyet kiralaması: Finansal kiralama dışında kalan kiralamayı,
c) Fatura: 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre düzenlenen fatura ve fatura yerine geçen belgeleri,
ç) Finansal kiralama: Bir finansal kiralama sözleşmesine dayalı olmak koşuluyla, bu Kanun veya ilgili mevzuatı uyarınca yetkilendirilen kiralayan tarafından finansman sağlamaya yönelik olarak bir malın mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya devredilmesi; kiracıya kira süresi sonunda malın rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması; kiralama süresinin malın ekonomik ömrünün yüzde sekseninden daha büyük bir bölümünü kapsaması veya finansal kiralama sözleşmesine göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının malın rayiç bedelinin yüzde doksanından daha büyük bir değeri oluşturması hâllerinden herhangi birini sağlayan kiralama işlemini,
d) Kiralayan: Katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile finansal kiralama şirketlerini,
e) Kiracı: Finansal kiralamayı kabul edeni,
f) Kontrol: Bir tüzel kişinin; sermayesinin, asgari yüzde elli birine sahip olma şartı aranmaksızın, çoğunluğuna doğrudan sahip olunması veya bu çoğunluğa sahip olunmamakla birlikte imtiyazlı hisselerin elde bulundurulması veya diğer hissedarlarla yapılan anlaşmalara istinaden oy hakkının çoğunluğu üzerinde tasarrufta bulunulması suretiyle veya herhangi bir suretle yönetim kurulu üyelerinin karara esas çoğunluğunu atayabilme ya da görevden alma gücünün elde bulundurulmasını,
g) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,
ğ) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,
h) Özkaynak: Ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kâr yedekleri, dönem net kârı, geçmiş yıllar kârı ve Kurulca belirlenecek diğer kalemler toplamından varsa dönem net zararı, geçmiş yıllar zararı ve Kurulca belirlenecek diğer kalemlerin düşülmesi suretiyle elde edilen bakiye ile nitelikleri Kurul tarafından belirlenecek sermaye benzeri borçları,
ı) Şirket: Türkiye’de kurulu finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, finansman şirketleri ve tasarruf finansman şirketlerini,[5]
i) Şube: Şirketin bağımlı bir parçasını oluşturan ve faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını kendi başına yapan her türlü iş yerini,
j) (Ek:4/3/2021-7292/1 md.) Organizasyon ücreti: Müşterilerin tasarruf finansman sözleşmesi kapsamında tasarruf finansman faaliyeti ve tasarruf fon havuzunun yönetimi karşılığında ödeyecekleri tutarı,
k) (Ek:4/3/2021-7292/1 md.) Tahsisat: Tasarruf finansman sözleşmesi uyarınca, tahsisata hak kazanılmasına ilişkin koşulların yerine gelmesi şartı ile müşterinin tasarruf birikimlerinin ve sözleşme kapsamında taahhüt edilen finansman tutarının müşterinin, mirasçısının veya vekilinin konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinmesi amacıyla satıcı konumundaki üçüncü kişilere hesaben ödenmesini,
l) (Ek:4/3/2021-7292/1 md.) Tasarruf finansman faaliyeti: Bir sözleşme kapsamında önceden belirlenmiş koşulların gerçekleşmesi şartıyla konut, çatılı iş yeri veya taşıtın edinimi için faizsiz finansman esaslarına göre belirli bir süre tasarruf edilmesi, müşterilere finansman kullandırılması ve toplanan tasarrufların yönetimini,
m) (Ek:4/3/2021-7292/1 md.) Tasarruf fon havuzu: Belirli bir dönemde tasarruf finansman şirketi nezdindeki birikmiş tasarruflar ve finansman geri ödemelerinden oluşan tutarlar toplamından, tahsisat olarak verilmiş tutarlar ile tasarruf geri ödemelerinin düşülmesinden sonra kalan tutarı,
ifade eder.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Madde 3, 6361 sayılı Kanun'un “sözlüğü” niteliğindedir. Kanunda geçen finansal kiralama, kiralayan, kiracı, faktoring, tasarruf finansmanı gibi kavramların hukuki tanımlarını yapar. Özellikle finansal kiralama ile faaliyet kiralaması arasındaki farkı belirler: Finansal kiralama, sözleşme sonunda mülkiyetin kiracıya geçmesi veya kiracıya düşük bedelle satın alma hakkı tanınması gibi şartlardan birini taşıyan işlemdir. Ayrıca bir malın ekonomik ömrünün %80'inden fazlasını kapsayan veya kira ödemelerinin bugünkü değeri malın rayiç bedelinin %90'ını aşan kiralamalar da finansal kiralama sayılır. Madde; Birlik, Kurul, Kurum, kontrol, özkaynak, şube gibi kurumsal kavramları da netleştirir. 2021'de eklenen hükümlerle tasarruf finansman şirketleri ve bunlara özgü organizasyon ücreti, tahsisat, tasarruf fon havuzu gibi yeni kavramlar da tanımlanmıştır.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir şirket sahibi olarak ekipman, makine veya taşıt alırken leasing (finansal kiralama) şirketiyle sözleşme imzalıyorsanız, bu madde sizin hangi tarafta olduğunuzu belirler. Örneğin bir üretim tesisi için CNC makinesi kiralamak istediğinizde; sözleşme süresi sonunda makinenin size devredilmesi öngörülüyorsa bu işlem finansal kiralama sayılır ve kiralayan şirketin yetkili olması gerekir. Kiralayan taraf yalnızca kanunda sayılan kuruluşlar olabilir: katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları veya finansal kiralama şirketleri. Bu nedenle yetkisiz bir firmayla yapılan “kiralama” işlemi hukuken geçersiz sayılabilir. Madde aynı zamanda tasarruf finansman sistemine dahil olan bireyler için “tahsisat” ve “organizasyon ücreti” kavramlarını netleştirir; konut veya taşıt edinmek için bir tasarruf finansman şirketine üye olduğunuzda, hak kazanma koşulları oluştuğunda ödemelerin satıcıya doğrudan yapılacağını bilmeniz önemlidir. Sicil işlemleri açısından da şube tanımının geniş tutulması, şirketinizin her bir işyerinin ayrı sicil kaydına tabi olabileceğini gösterir. SicilAI olarak bu tür şube ve adres kayıtlarınızı güncel tutmanızı, özellikle finansal kiralama sözleşmelerinde taraf sıfatlarını doğru belirlemenizi öneriyoruz.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Operasyonel kiralama ile finansal kiralama karıştırılırsa, sözleşme sonunda mülkiyet devri ve KDV açısından beklenmeyen vergi yükümlülükleri doğabilir.
- Yetkisiz bir kuruluşla yapılan finansal kiralama sözleşmesi geçersiz sayılabilir; bu durum yatırılan kira bedellerinin kaybına yol açabilir.
- Kontrol tanımındaki geniş kapsam nedeniyle, hissedarlık yapınızda dolaylı veya imtiyazlı hisse düzenlemeleri farkında olmadan “kontrol” olarak değerlendirilebilir ve konsolidasyon yükümlülüğü doğurabilir.
- Tasarruf finansman şirketleriyle yapılan sözleşmelerde “tahsisat” şartlarının oluşup oluşmadığı iyi izlenmelidir; aksi halde hak ediş ödemelerinde gecikme veya organizasyon ücreti iadesinde anlaşmazlık yaşanabilir.
- Şube tanımının geniş tutulması nedeniyle, depo veya satış mağazası gibi birimlerin ayrı şube olarak tescil edilmemesi, idari para cezasına ve sicil kaydının resen silinmesine neden olabilir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.