# MADDE 9
Finansal kuruluşların faaliyet sınırları kanun maddesi
Resmi Kanun Metni
(1) Şirket;
a) Ana faaliyet konuları dışında faaliyette bulunamaz.
b) Müşterileri ile yapacağı sözleşmeler çerçevesinde ve yaptığı işlemin bir parçası olarak müşterilerine ilave finansman sağlamak amacıyla toplamı ödenmiş sermayesinin yüzde birini geçmeyecek şekilde kullandırılan nakdi krediler hariç olmak üzere nakdi kredi kullandıramaz. Bu oranı sıfıra kadar azaltmaya veya ödenmiş sermayenin yüzde beşine kadar artırmaya ya da şirket bazında farklılaştırmaya Kurul yetkilidir.
c) Ana faaliyet konusu işlemler ile sınırlı olmak kaydıyla verilen garanti ve kefaletler ile sermayesinde yüzde on ve daha fazla paya sahip veya kontrolünü elinde bulunduran kişiler ile sermayesinin yüzde on ve daha fazlasına sahip olduğu veya kontrolünü elinde bulundurduğu ortaklıklara, toplamı ödenmiş sermayesinin yüzde yirmisini geçmeyecek şekilde verilen garanti ve kefaletler hariç olmak üzere garanti, kefalet ve teminat mektubu veremez. Bu oranı yüzde beşe kadar azaltmaya veya yüzde yirmi beşe kadar artırmaya ya da şirket bazında farklılaştırmaya Kurul yetkilidir.
ç) 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre menkul kıymet ihracı, uluslararası piyasalardan ödünç para alınması, genel esaslar dâhilinde ortak ve ortaklıklarından, bankalardan, para piyasalarından ve organize piyasalardan fon sağlanması dışında mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı para toplayamaz. (Ek cümle:4/3/2021-7292/3 md.) Müşterilerin tasarruf finansman sözleşmelerinde taahhüt ettikleri tasarruf tutarları bu fıkra kapsamında değerlendirilmez.[11]
(2) Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.
(3) Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.
(4) Sigortacılık mevzuatına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, finansal kiralama şirketleri finansal kiralama veya faaliyet kiralaması işlemlerine konu edilen mallara, bu işlemler kapsamında alınan teminatlara ve söz konusu malı kiralayan kişilere; finansman şirketleri ise alımı kredilendirilen mallara veya hizmetlere, kredilerin teminatlarına ve kredilendirilen malı veya hizmeti satın alan gerçek veya tüzel kişilere, kredi borcunun geri ödenmesi ve benzeri tüm kredi unsurlarını koruma altına alacak her çeşit sigortayı kapsayacak şekilde iştigal konusuna giren işlere ilişkin sigorta sözleşmelerinin yapılmasına aracılık dışında sigortacılık işlemleriyle iştigal edemezler.
(5) (Ek:4/3/2021-7292/3 md.) Tasarruf finansman şirketleri konut, çatılı iş yeri veya taşıt ediniminden doğduğu tevsik edilmeyen borçları finanse edemez, tasarruf finansman sözleşmeleri dışında finansman sağlayamaz, üçüncü taraflara borç veremez, ortaklık payı edinemez, her türlü belge, ilan ve reklamlarında banka izlenimi yaratacak ifade ve deyimleri (…)[12] kullanamaz ve yalnızca yurt içinde tescil edilmiş konut, çatılı iş yeri veya taşıt alımlarını finanse edebilir.
(6) (Ek:4/3/2021-7292/3 md.) Tasarruf finansman şirketleri dışında kalan şirketlerin, yurt içinde veya yurt dışında iştirak edinmesine ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, 6361 sayılı Kanun kapsamındaki finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketlerinin hangi işleri yapabileceğini, hangi işleri kesinlikle yapamayacağını belirleyen bir sınır çizgisi çiziyor. Kısaca özetlemek gerekirse:
- Ana faaliyet dışına çıkma yasağı: Bir faktoring şirketi faktoring dışında, bir finansal kiralama şirketi leasing dışında ticaretle uğraşamaz.
- Nakdi kredi sınırı: Müşterilere yalnızca asıl işlemin parçası olarak ve ödenmiş sermayenin %1'ini geçmeyecek şekilde ek finansman sağlanabilir. Bu oranı Kurul sıfıra indirebilir veya %5'e kadar artırabilir.
- Garanti, kefalet ve teminat mektubu yasağı: Kural olarak veremezler, ancak ana faaliyetle sınırlı garanti/kefaletler ile belirli ortaklık ilişkilerine verilenler (ödenmiş sermayenin %20'sine kadar) istisnadır.
- Para toplama yasağı: Mevduat veya her ne ad altında olursa olsun halktan para toplayamazlar. Ancak Sermaye Piyasası Kanunu'na göre menkul kıymet ihracı, yurt dışından borçlanma ve organize piyasalardan fon sağlanması serbesttir.
- Faktoringe özel sınır: Fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar devralınamaz ve aynı fatura birden fazla faktoring şirketine kısmi temlik edilemez.
- Tasarruf finansman şirketlerine özel sınır: Konut, çatılı iş yeri veya taşıt dışında finansman sağlayamazlar; banka izlenimi yaratacak ifadeler kullanamazlar.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Diyelim ki bir faktoring şirketi kurmak istiyorsunuz. Bu madde diyor ki: "Sadece faktoring yapabilirsin, yanında bir de ticari mal alıp satamazsın, kredi kartı işi yapamazsın." Aynı şekilde bir finansman şirketi olarak müşterinize kredi kullandırdınız; onun ek bir finansman ihtiyacı daha oldu ve sizden nakit istedi. İşte burada devreye %1 kuralı girer. Eğer ödenmiş sermayeniz 10 milyon TL ise, bu ek nakit kredinin toplamı 100 bin TL'yi aşamaz.
Bir başka senaryo: Faktoring şirketiniz, bir müşterinizin mal sattığını gösteren faturasız bir alacağını devralmak isterse, bu madde buna izin vermez. Faturanın gerçek olması ve satışın tevsik edilmesi şarttır. Ayrıca aynı faturayı iki ayrı faktoring şirketine temlik etmek de yasaktır; toplam temlik tutarı fatura tutarını aşamaz.
Tasarruf finansman şirketleri ise yalnızca yurt içinde tescil edilmiş konut, çatılı iş yeri ve taşıt alımını finanse edebilir. Yani "bana bir yazlık al, ben sana taksitle ödeyeyim" diyemez; çünkü çatılı iş yeri veya konut olmayan bir gayrimenkul bu kapsamda değildir. Tüm bu sınırlamalar, şirketinizin ana sözleşmesinde yazan faaliyet konusuyla da birebir uyumlu olmak zorundadır. SicilAI olarak özellikle şirket kuruluş aşamasında ana sözleşmedeki faaliyet konusu maddelerinin bu kanun maddesine uygun yazılması gerektiğini, aksi hâlde Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden onay alamayacağınızı hatırlatırız.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Yetkisiz para toplama riski: Mevzuata aykırı şekilde halktan para toplanması, TCK'nın 155. maddesi (güveni kötüye kullanma) ve bankacılık mevzuatı kapsamında ağır yaptırımlara tabidir. Hangi fonun "ivaz karşılığı para toplama" sayılacağı iyi analiz edilmelidir.
- Fatura tevsikindeki eksiklikler: Faktoring şirketlerinin devraldığı alacağın faturaya dayanmaması durumunda yapılan işlem geçersiz sayılabilir ve şirket hem idari para cezası hem de tazminatla karşı karşıya kalabilir.
- Kambiyo senedinde def'i riski: Ciro yoluyla devralınan senette, borçlu "ben bu parayı düzenleyene ödedim" diyerek faktoring şirketine karşı savunma ileri süremez. Ancak faktoring şirketinin kötü niyetli olması hâlinde bu koruma ortadan kalkar; bu yüzden senetlerin kimden alındığı çok dikkatli incelenmelidir.
- Oran hesaplamalarında hata: Garanti ve kefalet istisnalarındaki %20, nakdi kredilerdeki %1 ve ortaklık payı oranlarındaki %10 eşikleri yanlış hesaplanırsa, şirket kanuna aykırı işlem yapmış olur. Ödenmiş sermaye değişikliklerinde bu oranların güncellenmesi unutulmamalıdır.
- Sigortacılık sınırı: Finansal kiralama şirketleri yalnızca kiralanan mala ilişkin sigortaya aracılık edebilir; bunun dışında sigorta poliçesi düzenleyemez. Bu sınırın aşılması, sigortacılık mevzuatına göre cezai işlem gerektirir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.