# Ek Madde 3
Kooperatif Yönetiminde Çifte Görev Yasağı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen bu madde, bir "çıkar çatışması yasağı" getirir. Temel kural şudur: Bir kooperatifin veya üst kuruluşunun (birlik, merkez birliği gibi) yönetim kurulu üyesi ya da denetçisi olan kişi; aynı zamanda bu kooperatifin hissedarı olduğu şirketlerde yönetim kurulu üyeliği, denetçilik veya ücretli personellik yapamaz. Aynı yasak, kooperatifin katıldığı vakıflar ve diğer teşekküller için de geçerlidir. "Başka bir şekilde ücretli görev" ifadesi geniş yorumlanmalıdır; danışmanlık, sözleşmeli iş veya süreli hizmet alımları da bu kapsamda değerlendirilir.

Madde üç önemli sınır daha çizer: Seçimden önce bu tür bir görevi bulunanlar, seçildikleri tarih itibarıyla diğer görevlerinden ayrılmak zorundadır; ayrılmayanların kooperatifteki seçim işlemi hükümsüzdür. Seçildikten sonra yasak kapsamına giren yeni bir görev alan kişinin sonradan edindiği görevlere ilişkin kararlar ve sözleşmeler de hükümsüz olur. Ayrıca görev süresi boyunca yöneticinin veya denetçinin eşi ile ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları, kooperatifin yüzde elliden fazla hissedarı olduğu şirketlerde ve katıldığı vakıflarda benzer görevler alamaz, ücretli olarak çalıştırılamaz. Bu düzenlemenin amacı kooperatif varlığının yönetici ailesi veya bağlı şirketler eliyle kontrol edilmesini engellemektir. Aykırı uygulamaları araştırma görevi ise kanunen denetçilere verilmiştir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle açıklayalım: Bir sanayi kooperatifi, %60 oranında hissedarı olduğu bir gıda şirketine sahiptir. Kooperatif yönetim kuruluna seçilen bir esnaf, daha önce bu fabrikanın yönetim kurulunda görev yapıyorsa, seçildiği gün itibarıyla fabrikadaki görevinden istifa etmelidir. İstifa etmezse kooperatifteki seçimi geçersiz sayılır ve yerine yedek üye çağrılır. Benzer şekilde, bu esnafın eşinin veya ikinci dereceye kadar akrabalarının, kooperatifin bağlı şirketinde personel olarak işe alınması da görev süresi boyunca mümkün değildir.

Sicil işlemlerinde bu durum özellikle tescil aşamasında karşımıza çıkar. Genel kurul tutanağı ve seçim kararları ticaret siciline sunulurken, uyumsuz görevlerin bulunması hâlinde tescil talebiyle birlikte istifa belgeleri de istenebilir. SicilAI olarak önerimiz; seçimden önce adayların mevcut görev listesinin çıkarılması, kooperatifin iştirakleri ve katıldığı vakıflarla çakışma analizi yapılması ve istifa süreçlerinin noter kanalıyla belgelendirilmesidir. Ayrıca geçiş hükmü de hatırlanmalıdır: Madde yürürlüğe girdiğinde aykırı durumda olanlar, üç ay içinde tek görevi tercih edip diğerlerinden ayrılmalıdır; tercih yapmayanların kooperatif dışındaki görevleri kendiliğinden sona erer.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Seçim hükümsüzlüğü: Seçilme tarihinde diğer görevden ayrılmayan kişinin kooperatif yönetim kurulu üyeliği veya denetçilik seçimi geçersiz sayılır; bu durumda yönetim kurulunun toplantı nisabı ve karar geçerliliği tartışmalı hâle gelir.
• Aile üyelerinin istihdamı: Eş ve ikinci dereceye kadar akrabaların bağlı şirketlerde işe alınması yasaktır. Bu şekilde yapılan sözleşmeler hükümsüz olabileceğinden, işçilik alacakları ve sebepsiz zenginleşme uyuşmazlıkları gündeme gelebilir.
• Sonradan edinilen uyumsuz görevler: Görev süresi devam ederken yasak kapsamındaki bir görevin kabul edilmesi hâlinde bu göreve ilişkin seçim kararı ve sözleşme geçersiz olur; hukuki belirsizlik ve tazmin sorumluluğu doğar.
• Tescil ve sicil sorunları: Aykırılık tespit edildiğinde tescil başvurusu sonuçlandırılamayabilir; kooperatif genel kurulu ve sicil süreçleri uzar.
• Denetçilerin sorumluluğu: Maddeye aykırı uygulamaları araştırmakla görevli olan denetçilerin bu yükümlülüğü ihmal etmesi, denetçilerin de sorumluluğunun tartışılmasına yol açabilir.