# Madde 44
Kooperatif Genel Kurul Azınlık Çağrı Hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 44. maddesi, azınlık ortaklara genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırma hakkı tanıyan kritik bir düzenlemedir. Bu maddeye göre, ortak sayısının en az onda biri (%10), ancak hiçbir durumda dört kişiden az olmamak kaydıyla, genel kurulun toplantıya çağrılmasını talep edebilir. Buradaki temel mantık; yönetim kurulunun keyfi davranarak genel kurulu toplantıya çağırmaktan kaçınmasını engellemek ve ortakların denetim mekanizmasını harekete geçirebilmesini sağlamaktır. Maddenin devamında üç aşamalı bir zorlama mekanizması öngörülmüştür: İlk olarak yönetim kurulundan talebin on gün içinde yerine getirilmesi istenir; bu gerçekleşmezse Ticaret Bakanlığı (yapı kooperatiflerinde İmar ve İskan Bakanlığı) devreye girebilir; son çare olarak da istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurup mahkeme izniyle genel kurulu bizzat toplayabilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Somut bir senaryoyla açıklayalım: Diyelim ki 100 ortağı bulunan bir kooperatifte, yönetim kurulu yıllardır kâr dağıtımı yapmıyor ve mali tabloları ortaklarla paylaşmıyor. Bu durumdan rahatsız olan 15 ortak bir araya gelir. 15 sayısı hem "dörtten az olmama" hem de "ondabir" şartını (100/10=10 kişi) karşıladığından, bu ortaklar noter kanalıyla veya imzalı dilekçeyle yönetim kuruluna başvurarak genel kurulun olağanüstü toplantıya çağrılmasını talep edebilir. Yönetim kurulu bu talebi on gün içinde yerine getirmezse, ortaklar öncelikle Ticaret Bakanlığı'na (veyahut bölge müdürlüğüne) müracaatta bulunabilirler. Bakanlık da çağrıyı yapmazsa, istek sahipleri kooperatifin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine başvurarak kendilerinin toplantıya çağrılması için yetki alabilir. Mahkeme, talebi haklı bulursa, toplantının gündemini ve tarihini de belirleyerek bir kayyım veya görevli yönetim kurulu üyesi atayabilir. SicilAI platformunda bu maddenin en sık sorulan konularından biri, mahkeme kararıyla toplanan genel kurulda alınan kararların tescil ve ilan sürecidir; bu süreçte mahkeme kararının ve çağrının usulüne uygun yapıldığını gösteren belgeler ticaret sicili müdürlüğüne ibraz edilmelidir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Ondabir hesaplamasındaki hatalar: Ortak sayısı değişkenlik gösterebilir; hesabın güncel üye listesine göre yapılması gerekir. Ayrıca dört kişilik taban sınır unutulmamalıdır; örneğin 30 ortaklı bir kooperatifte %10 = 3 kişi etse bile, talep için en az 4 ortak gereklidir.
• On günlük sürenin kaçırılması: Yönetim kurulunun bu süreye uymaması hâlinde ortakların doğrudan mahkemeye gitmeyip önce Bakanlığa başvurması gerekir; aksi takdirde usul eksikliği nedeniyle mahkeme talebi reddedebilir.
• İstek dilekçesinin ispatlanamaması: Talebin yazılı ve tarihli olarak yönetim kuruluna ulaştığını gösterir belge (noter tespiti veya iadeli taahhütlü posta) bulunmazsa, on günlük sürenin başlangıcı ispatlanamaz.
• Mahkeme izni olmadan toplantı yapılması: Mahkeme kararı alınmadan veya Bakanlık onayı olmadan toplanan genel kurulda alınan tüm kararlar butlanla sakattır; bu kararların tescil talebi sicil müdürlüğünce reddedilir.
• Gündemin kapsam dışına çıkması: Mahkeme veya Bakanlık onayında belirtilen gündem haricinde bir konunun görüşülmesi, alınan kararın iptal sebebi olarak ileri sürülebilir.