# Madde 56
Kooperatif Yönetim Kurulu Üye Şartları
Resmi Kanun Metni
(Değişik: 6/10/1988 - 3476/14 md.)
Yönetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır.
1. Türk vatandaşı olmak.
2. Amacı ve esas faaliyet konusu aynı olan başka bir kooperatifin yönetim kurulu üyesi olmamak.[10]
3.(Değişik: 23/1/2008-5728/338 md.) Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)[11] zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından ya da bu Kanun hükümlerine göre mahkum olmamak.
Üyelik şartları denetçiler tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ile sonradan kaybedenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir.
Haklarında yukarıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların görevleri ilk genel kurul toplantısına kadar devam etmekle beraber, yönetim kurulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya göreve devamı hakkında karar alınmak üzere yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.
Bu veya anasözleşmede gösterilecek diğer bir sebeple yönetim kurulu toplantı nisabını kaybederse, boşalan yönetim kurulu üyeliklerine denetim kurulu üyeleri tarafından gecikilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağrılır.
Yönetim kurulu üyelerinden bir veya bir kaç kooperatifi temsil yetkisini haiz murahhas üye seçilebilir. Murahhas üyelerin seçilmesi ve değiştirilmesi Ticaret Siciline tescil ettirilir.
Yönetim kurulu üyelerine genel kurulca belirlenen aylık ücret, huzur hakkı, risturn ve yolluk dışında hiç bir ad altında başkaca ödeme yapılamaz. (Ek cümle:21/10/2021-7339/6 md.) Kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefil olan kooperatifler ile kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık yapan kooperatiflerin yönetim kurulu üyeleri, bunların ortağı olduğu üst kuruluşlarda görev alsalar dahi yalnızca bir ücret veya huzur hakkı alabilirler.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 56. maddesi, bir kooperatifin yönetim kurulunda görev alacak kişilerde aranan nitelikleri ve çalışma sınırlarını belirler. Maddeye göre yönetim kurulu üyesi olabilmek için üç temel şart vardır: (1) Türk vatandaşı olmak, (2) amacı ve esas faaliyet konusu aynı olan başka bir kooperatifin yönetim kurulunda üye olmamak, (3) devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya bu kanun hükümlerine göre mahkûm olmamak.
Üyelik şartlarının taşınıp taşınmadığını denetçiler araştırır. Şartları taşımadığı halde seçilenlerin veya sonradan şartları kaybedenlerin görevine yönetim kurulu son verir. Hakkında kamu davası açılmış üyenin görevi ilk genel kurula kadar sürer; ancak bu durumdaki üyenin azli veya göreve devamı hakkında karar verilmesi için ilk genel kurul gündemine madde konulması zorunludur. Yönetim kurulu toplantı nisabını kaybederse, boşalan üyeliklere denetim kurulu tarafından derhâl yedek üye çağrılır. Ayrıca bir veya birden çok yönetim kurulu üyesi, kooperatifi temsil yetkisine sahip murahhas üye olarak seçilebilir; bu seçim ve değişiklikler ticaret siciline tescil ettirilir.
Son olarak yönetim kurulu üyelerine genel kurulun kararlaştırdığı aylık ücret, huzur hakkı, risturn ve yolluk dışında hiçbir ad altında ödeme yapılamaz. 2021'de eklenen hükümle, kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefil olan veya kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık eden kooperatiflerin yönetim kurulu üyeleri, üst kuruluşlarda görev alsalar dahi yalnızca bir ücret veya huzur hakkı alabilir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bu madde aslında kooperatifinizde yönetim kurulu oluşturulurken en sık karşınıza çıkacak "seçim ehliyeti" ve "ödeme disiplini" kurallarını koyar. Örneğin bir tarım kooperatifinde ortak olan ve aynı zamanda başka bir tarım kooperatifinde yönetim kurulu üyesi bulunan bir kişi, bu madde uyarınca seçilemez. Aday belirleme aşamasında denetim kurulunun bu araştırmayı yapması, genel kurulda seçilen kişilerin dosyasının ticaret sicili başvurusunda eksiksiz sunulması gerekir. Sicil müdürlükleri murahhas üye atamasını tescil ederken de bu şartları gözetir. İşte bu noktada SicilAI gibi akıllı sicil platformları, üye adaylarının sicil kayıtlarını ve kooperatif ortaklık yapılarını anlık doğrulayarak sürecin bu kanun maddesine uygun yürümesini sağlar.
Bir diğer pratik yansıma ödeme kurallarında görülür. Kooperatif genel kurulu üyeler için yüksek bir huzur hakkı kararı alsa dahi, bu madde kapsamında izin verilen kalemler dışında ödeme yapılması halinde hem yönetim kurulu üyeleri hem kooperatif vergi ve ceza riskiyle karşılaşır. Kamu kaynağı kullanan kooperatiflerde ise tek ücret veya huzur hakkı kuralı mutlaka kontrol edilmelidir. Bu nedenle genel kurul kararlarında ve ödeme planlarında 56. maddeye açıkça atıf yapılması önerilir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Şart araştırmasının ihmal edilmesi: Denetim kurulu adayların sabıka kaydı, Türk vatandaşlığı ve çakışan kooperatif üyeliklerini araştırmazsa, seçilen üyelerin kararları genel kurulda ve sicilde iptal edilebilir.
- Kamu davası halinde gündeme madde koymamak: Hakkında dava açılan üyenin durumu ilk genel kurulda ele alınmazsa yönetim kurulu görevini hukuka aykırı şekilde sürdürmüş sayılır.
- Murahhas üye tescillerini unutmak: Temsil yetkisi verilen üyelerin seçimi ve değişikliği ticaret siciline tescil edilmediğinde yapılan işlemler üçüncü kişilere karşı hüküm doğurmaz.
- Nisap kaybında yedek üye çağırmamak: Yönetim kurulu toplantı nisabını kaybederse denetim kurulunun derhâl yedek üyeleri davet etmesi gerekir; gecikme kooperatifi yönetilemez hale getirir.
- İzin verilen ödemeler dışına çıkmak: Aylık ücret, huzur hakkı, risturn ve yolluk dışında yapılan her türlü ödeme, kanuna aykırılık ve cezai sorumluluk doğurur.
- Kamu destekli kooperatiflerde birden fazla ödeme almak: Üst kuruluşta görev alınsa dahi tek ücret veya huzur hakkı sınırına uyulmaması, haksız ödemelerin iadesini gerektirir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.