# Madde 63
Kooperatif Aczi Ara Bilanço Sorumluluğu
Resmi Kanun Metni
Kooperatifin aczi halinde bulunduğunu kabul ettirecek ciddi sebepler mevcut ise yönetim kurulu piyasada cari fiyatlar esas olmak üzere, derhal bir ara bilançosu tanzim eder. Son yılın bilançosu veya daha sonra yapılan bir tasfiye bilançosu veyahut daha yukarda sözü geçen ara bilançosu kooperatif mevcudunun, borçlarını artık karşılamıyacağını belirtiyorsa yönetim kurulu, Ticaret Bakanlığına ve yapı kooperatiflerinde İmar ve İskan Bakanlığına da keyfiyeti bildirir ve genel kurulu derhal olağanüstü toplantıya çağırır.
Pay senetleri çıkarılmış olan bir kooperatifte son yılın bilançosunda kooperatif varlığının yarısı karşılıksız kalırsa yönetim kurulu derhal genel kurulu toplantıya çağırarak durumu ortaklara arz eder. Aynı zamanda ilgili mahkemeye, Ticaret Bakanlığına ve yapı kooperatiflerinde İmar ve İskan Bakanlığına da bilgi verir. Ancak, ortakları ek Ödemelerle yükümlü olan kooperatiflerde, bilançoda tespit edilen açık, üç ay içinde ortakların ek ödemeleriyle kapanmadığı takdirde Ticaret Bakanlığı ve yapı kooperatiflerinde İmar ve İskan Bakanlığı da haberdar edilir.
(Değişik: 28/2/2018-7101/52 md.) Malî durumun düzeltilmesinin mümkün görülmesi hâlinde yönetim kurulu veya alacaklılardan biri konkordato da talep edebilir. Bu takdirde 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanununun 285 inci ve devamı maddeleri uygulanır.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 63. maddesi, bir kooperatifin ödeme güçlüğüne düştüğünü gösteren ciddi belirtiler bulunduğunda yönetim kurulunu harekete geçirir. Hukuk dilinde "aciz hali" denilen bu durumda yönetim kurulu, defter değerini değil piyasadaki gerçek güncel satış değerlerini esas alan bir ara bilanço çıkarmak zorundadır. Eğer son yıl bilançosu, ara bilanço veya tasfiye bilançosu kooperatifin mevcudunun borçlarını artık karşılamadığını gösteriyorsa yönetim kurulu durumu Ticaret Bakanlığına; yapı kooperatiflerinde ise bugünkü adıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına (eski İmar ve İskan Bakanlığı) bildirmek ve genel kurulu derhâl olağanüstü toplantıya çağırmakla yükümlüdür.
Maddenin ikinci fıkrası daha ağır bir tabloyu düzenler: Pay senedi çıkarılmış bir kooperatifin bilançosunda varlıkların yarısı karşılıksız kalırsa yönetim kurulu yalnızca genel kurulu toplantıya çağırmakla kalmaz; durumu ilgili mahkemeye de bildirir. Ortakların ek ödeme yükümlülüğü varsa, bilançoda ortaya çıkan açığın üç ay içinde ek ödemelerle kapanıp kapanmadığı izlenir; açık kapanmazsa bakanlıklar derhâl haberdar edilir. 2018 yılındaki değişiklikle (7101/52) mali durumun düzeltilmesi mümkün görülüyorsa yönetim kurulu veya alacaklılardan biri konkordato da talep edebilir; bu durumda 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 285 ve devamı maddeleri uygulanır.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir örnekle açıklayalım: Bir yapı kooperatifinin inşaatı durmuş, yükleniciye borçlar zamanında ödenememiş ve ortaklar şikâyetçi olmaya başlamıştır. Yönetim kurulu, yıl sonunu beklemeden bir ara bilanço çıkarır; inşaatın tamamlanma oranı, arsa ve dairelerin güncel piyasa değerleri ile banka borçları bu bilançoda karşılaştırılır. Bilanço, borçların aktifleri aştığını gösterirse yönetim kurulu için "bekle-gör" lüksü yoktur: Bakanlığa bildirim yapılmalı ve olağanüstü genel kurul toplantıya çağrılmalıdır. Genel kurulda ortaklara durum açıklanır; ortaklara ek ödeme yüklenmesi, tasfiyeye gidilmesi veya konkordato başvurusu gibi seçenekler masaya yatırılır.
Pay senedi ihraç etmiş kooperatiflerde varlığın yarısının karşılıksız kalması hâlinde ayrıca mahkeme bilgilendirmesi zorunludur. Bu adım, kooperatifin iflasına sürüklenebileceği kritik bir aşamada mahkemenin denetimini devreye sokar. Küçük işletme sahipleri ve esnaf kooperatifi yöneticileri açısından maddenin özü şudur: Borçlar ödenemez hâle geldiğinde durumu gizlemek veya ertelemek yasal bir çözüm değildir. Eğer bir kooperatifte yönetim kurulu üyesiyseniz, bu yükümlülükleri yerine getirmemeniz hâlinde yalnızca kooperatifin değil doğrudan sizin kişisel sorumluluğunuzun da gündeme geleceğini unutmamalısınız.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Ara bilanço hazırlanırken piyasa cari fiyatları yerine defter kayıt değerlerinin kullanılması, aciz hâlinin gizlenmesine ve yönetim kurulunun hukuki sorumluluğuna yol açar.
- Zamanında genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırmamak, ortaklar ve üçüncü kişilerin zararlarında yönetim kurulu üyelerinin şahsen tazminat ödemesine neden olabilir.
- Yapı kooperatiflerinde eski "İmar ve İskan Bakanlığı" adına bildirim yapılması, bugünkü kurumsal yapı değişikliği nedeniyle eksik ihbar sayılabilir; doğru muhatap Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıdır.
- Pay senedi çıkarılmış kooperatiflerde varlığın yarısının karşılıksız kalmasına rağmen mahkemeye bilgi verilmemesi, iflas başvurusundaki gecikmeden doğan zararlardan yönetim kurulunu sorumlu kılar.
- Ek ödeme yükümlülüğü bulunan kooperatiflerde üç aylık süreyi hiç adım atmadan beklemek veya süre dolmadan eksik bildirimde bulunmak da risklidir; açığın kapanıp kapanmadığı aktif olarak izlenmelidir.
- Konkordato talebi usulüne uygun yapılmaz veya İcra ve İflas Kanunu'nun 285 ve devamı maddelerindeki süreçlere uyulmazsa, talebin reddi ile birlikte yöneticiler aleyhine güven tazminatı ve cezai yaptırım riski doğabilir.
SicilAI olarak şirket ve kooperatif sahiplerinin bu maddede en sık yaptığı hatanın "aciz hâli"ni basit bir nakit akışı darlığıyla karıştırmak olduğunu görüyoruz. Oysa bilanço esaslı bu değerlendirme, borç ödeme gücünün nesnel olarak ölçülmesini gerektirir. Bu nedenle belirtiler ortaya çıktığı anda profesyonel bir mali danışman eşliğinde ara bilanço hazırlanmalı ve yasal bildirim süreleri asla kaçırılmamalıdır.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.