# Madde 69
Kooperatiflerde Dış Denetim Zorunluluğu
Resmi Kanun Metni
(Başlığı ile Birlikte Değişik:21/10/2021-7339/9 md.)
Ticaret Bakanlığı tarafından çalışma konusu, ortak sayısı ve ciro gibi kıstaslar dikkate alınarak belirlenen kooperatif ve üst kuruluşları dış denetime tabidir. Dış denetim finansal tabloların denetimidir. Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansal bilgilerin, denetlenen finansal tablolar ile tutarlı olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı da dış denetimin kapsamı içindedir.
Dış denetim genel kurulca alınan karar doğrultusunda;
a) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilen bağımsız denetçiler,
b) 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa tabi meslek mensupları,
c) İlgili Bakanlıkça dış denetimle yetkilendirilen, bağlı olunan merkez birlikleri veya merkez birliği kurulamamışsa bağlı olunan birlikler,
tarafından yapılabilir.
İlgili Bakanlıkça dış denetimle yetkilendirilen birlik ve merkez birlikleri 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümlerine göre bağımsız denetime tabidir.
Dış denetim yapacak denetçiler ile denetim yetkisi verilen birlik ve merkez birliğinin denetimle görevlendirilen personeli, görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı, fiillerinin niteliğine göre 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun kamu görevlilerine ait hükümleri uyarınca cezalandırılır.
Dış denetim ve bu denetimi yapacak denetçiler hakkında da 65 inci maddenin altıncı, yedinci ve sekizinci fıkraları uygulanır.
Bu madde ve 65 inci madde kapsamında yapılacak denetime ilişkin usul ve esaslar, denetçilerin nitelikleri, uyacakları etik ilkeler, görev ve yetkileri, seçilmeleri, görevden alınmaları veya ayrılmaları, denetimin ve denetim raporlarının içeriği ve raporun genel kurula sunulması ile üst kuruluşların yetkilendirilmesine ilişkin hususlar ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Ticaret Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
ALTINCI BÖLÜM
Kooperatif Birlikleri, Kooperatifler Merkez Birlikleri,
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği ve Danışma Kurulu
Görev ve sorumluluk:
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 69. maddesi, kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının (birlik, merkez birliği) hangi durumlarda dış denetime tabi olacağını düzenler. Dış denetim, kooperatifin iç denetiminden (ortaklar tarafından seçilen denetçiler veya denetim kurulu) farklı olarak, kooperatifin dışından bağımsız ve yetkili kişilerce yapılan finansal tablo denetimidir. Madde, Ticaret Bakanlığı'nın çalışma konusu, ortak sayısı ve ciro gibi kıstaslara göre belirleyeceği kooperatiflerin bu denetime tabi olacağını söyler. Dış denetim yalnızca finansal tabloların doğruluğunu değil; yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporundaki finansal bilgilerin, denetlenen tablolarla tutarlı olup olmadığını ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığını da kapsar. Denetim, genel kurul kararıyla; KGK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler, SMMM veya YMM unvanına sahip meslek mensupları ya da ilgili Bakanlıkça yetkilendirilmiş merkez birlikleri ve birlikler tarafından yapılabilir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir kooperatif yöneticisi düşünün: Kooperatifinizin cirosu ve ortak sayısı, Ticaret Bakanlığı'nın belirlediği eşiği aştıysa, genel kurulda alınan karar uyarınca dış denetim yaptırmanız zorunludur. Bu denetimi, örneğin 3568 sayılı Kanun'a tabi bir SMMM ile anlaşarak yaptırabilirsiniz. Denetim sonucunda düzenlenen rapor, genel kurula sunulur. Uygulamada bu madde, kooperatiflerin mali tablolarının şeffaflığını artırmayı hedefler. Sicil işlemleri açısından ise, dış denetime tabi olan bir kooperatifin genel kurulunda bu denetimin yapıldığının ve raporun ortaklara sunulduğunun tutanaklarda belirtilmesi gerekir. Aksi halde genel kurul kararlarının tescili sırasında Sicil Müdürlüğü eksiklik tespit edebilir. SicilAI olarak bu süreçte özellikle genel kurul gündeminde "dış denetçi seçimi" ve "denetim raporunun görüşülmesi" maddelerinin bulunmasına dikkat çekiyoruz. Denetimle görevlendirilen birlik personeli ve denetçiler, görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır. Ayrıca bu denetçiler hakkında 65. maddenin ilgili fıkraları uygulanır; bu da denetçinin bağımsızlığı, sorumluluğu ve raporlama yükümlülükleri açısından önemli sonuçlar doğurur.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Zorunluluk eşiğini yanlış değerlendirmek: Kooperatifinizin Bakanlıkça belirlenen kıstaslara göre dış denetime tabi olup olmadığını doğru tespit etmezseniz, denetim yaptırmadan genel kurul kararı almanız halinde kararın tescili reddedilebilir veya idari para cezasıyla karşılaşabilirsiniz.
- Yetkisiz denetçi seçimi: Genel kurulda alınan kararda, denetimi yapacak kişinin KGK'dan yetkili bağımsız denetçi veya 3568 sayılı Kanun'a tabi ruhsatlı meslek mensubu olmasına dikkat edilmelidir. Yetkisiz bir kişiyle yapılan denetim, hiç yapılmamış sayılabilir.
- Raporun genel kurula sunulmaması: Dış denetim raporunun genel kurulda okunmaması veya karar tutanağına eklenmemesi, denetimin amacını ortadan kaldırır ve yönetim kurulunun ibra edilmesi sürecinde hukuki sorunlara yol açar.
- Birlik ve merkez birliklerinin kendi denetim yükümlülüğü: Dış denetim yapmak üzere yetkilendirilen birlikler, kendileri de 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre bağımsız denetime tabidir. Bu yükümlülüğün göz ardı edilmesi, yetkilerin iptaline neden olabilir.
- Kamu görevlisi gibi ceza sorumluluğu: Denetim görevini kötüye kullanan veya görev sırasında suç işleyen denetçiler hakkında TCK'nın kamu görevlilerine ilişkin hükümleri uygulanır. Bu durum, denetim sürecinde belge tahrifatı veya gizlilik ihlali gibi eylemlerin cezai sonuçlarını ağırlaştırır.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.