# Madde 10
Deniz dolgu alanlarında önalım hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, deniz kıyısında dalga, akıntı, teressübat (sürüklenen kum ve çakıl) veya gelgit sonucu kendiliğinden meydana gelen dolgu alanlarının satışında, bu alana bitişik taşınmazın malikine öncelikli satın alma hakkı tanır. Kural olarak bu tür oluşan yerler devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve satışı ancak ilgili dairelerin (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Belediye, Tapu Kadastro gibi) “satışta mahzur yoktur” bildirimiyle gündeme gelir. Bildirim yapıldığında, taşınmazı bu dolgu alanına bitişik olan malik, adına yapılacak tebligattan itibaren 2 yıl içinde ilgili idareye başvurarak, takdir edilen bedel üzerinden bu yeri satın alabilir. Ayrıca madde, bu satın alma işlemini yapan kişiye kıyısını korumak amacıyla rıhtım inşa etme hakkı da verir. Özetle madde, kıyıda zamanla ortaya çıkan yeni kuru alanlarda öncelik hakkının kime ait olduğunu ve bu hakkın hangi sürede kullanılacağını düzenlemektedir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Özellikle sahil kasabalarında otel, restoran, kafe veya marina işletenler için bu madde hayati bir fırsattır. Diyelim ki işletmenizin bulunduğu taşınmazın hemen önünde, deniz tarafında yıllar içinde kum dolmasıyla yeni bir alan oluştu. Bu alanın satışına karar verildiğinde idare, tapu kaydınızda yer alan adresinize veya tapu müdürlüğü aracılığıyla size tebligat gönderir. SicilAI olarak işletmelere şunu öneriyoruz: Tebligatın geldiği tarihi ve tebligatta belirtilen başvuru makamını mutlaka not edin, 2 yıllık hak düşürücü süreyi sakın kaçırmayın. Başvurunuzu yaptıktan sonra idarenin takdir edeceği bedeli öğrenin. Bu bedel genellikle bilirkişi veya ilgili kurumlarca tespit edilir. Şayet bedel yüksekse idari itiraz mekanizmalarını kullanabilirsiniz. Alım gerçekleşirse, yeni edindiğiniz kıyı şeridini rıhtım yaparak işletmenizin denizle bağlantısını koruyabilir ve hatta marina gibi ticari kullanımlara dönüştürebilirsiniz. Bu sayede hem yatırım alanınız büyür hem de kıyı avantajınızı hukuka uygun şekilde korumuş olursunuz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Hak düşürücü süre: 2 yıllık süre, tebligatın size usulüne uygun ulaştığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Süreyi kaçırırsanız satın alma hakkınızı kaybedersiniz.
• Ön şartın bulunmaması: İlgili daireler satışta kamu yararı veya imar açısından mahzur olduğunu bildirirse, bitişik malikin satın alma hakkı doğmaz.
• Bedel takdirine itirazın ihmal edilmesi: Takdir edilen değer, adil olmasa bile süresi içinde itiraz edilmezse kesinleşebilir; bu da maddi kayba yol açar.
• Rıhtım yapımı izni: “Rıhtım inşa hakkı” idari izin gerektirir. Kıyı Kanunu ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılacak müdahale yıkım kararı ve ceza ile sonuçlanabilir.
• Bilgi eksikliği: Tapu kaydının güncellenmemesi veya adres değişikliğinin bildirilmemesi, tebligatın ilanen yapılmasına ve süreci duymamanıza neden olabilir.