# MADDE 110
Alacaklının Temerrüdünde Sözleşmeden Dönme Rehberi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Türk Borçlar Kanunu’nun 110. maddesi, borcun konusu bir şeyin teslimini gerektirmeyen durumlarda alacaklının ifayı kabul etmemesi hâlinde borçluya önemli bir kurtuluş kapısı sunar. Kısaca ifade etmek gerekirse: Eğer bir iş görme, hizmet, danışmanlık, onarım, taşıma, yayın, bakım gibi bir edim söz konusuysa ve alacaklı bu edimi kabul etmekten kaçınıyor, sürekli erteliyor veya borçlunun ifasına imkân tanımıyorsa, borçlu tıpkı borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümlerden yararlanıyormuş gibi sözleşmeden dönebilir.

Bu madde, alacaklının da sorumlulukları olduğunu ve edimi kabul borcunu ihlal etmesinin sonuçsuz kalmayacağını ortaya koyar. Borçlu, sözleşmeden dönmenin yanı sıra, uğradığı zararı da tazminat olarak talep edebilir. Madde, “bir şey teslimi” ile sınırlı olmayan borçları kapsadığı için hizmet sektöründe ve ticari ilişkilerde çok sık karşılaşılan bir güvence sağlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Düşünelim ki bir şirket, başka bir işletmeye yazılım lisansı verirken kurulum ve eğitim hizmeti vaat etti. Sözleşmede eğitim tarihi belirlendi, ancak alıcı şirket personelini göndermiyor, eğitim salonunu hazırlamıyor ya da kurulum için BT altyapısını sunmuyor. İşte bu noktada satıcı şirket, alacaklının temerrüdüne dayanarak sözleşmeden dönebilir ve varsa yaptığı masrafları da talep edebilir.

Sicil işlemleri veya bürokrasi açısından bakıldığında, bu madde özellikle sözleşmenin feshi sürecinde taraflara yol gösterir. Alacaklının temerrüdünün ispatı için noter ihtarnamesiyle durumun belgelenmesi, ifaya hazır olunduğunun bildirilmesi büyük önem taşır. SicilAI platformunda yaptığımız incelemelerde, bu tür ihtarnamelerin zamanında ve usulüne uygun çekilmemesinin birçok ticari uyuşmazlıkta hak kaybına yol açtığını görüyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• İfaya hazır olduğunu kanıtlayamayan borçlu dönme hakkını kaybedebilir. Yalnızca “hazırdım” demek yetmez; somut bir ifa önerisi ve bunun yazılı delili bulunmalıdır.
• Bir şey teslimi borçlarıyla karıştırılmamalıdır. Teslim borçlarında alacaklının temerrüdü hâlinde bu madde değil, TBK’nın tevdii yerine ilişkin hükümleri uygulanır. Hukuki nitelendirme hatası, feshi geçersiz kılabilir.
• Temerrüt şartları oluşmadan sözleşmeden dönmek, borçluyu temerrüde düşürür. Alacaklının edimi kabul etmekten kaçınması gerekir; bu gözlemlenmeden çekilme yapılırsa borçlu ağır tazminatlarla karşılaşabilir.
• Dönme beyanının açık ve koşulsuz olması gerekir. Noter ihtarnamesi veya yazılı bildirimle yapılmayan fesihler ispat sorunu yaratır.
• Karşılıklı edimler kısmen ifa edilmişse iadenin hesabı unutulmamalıdır. Sözleşmeden dönüldüğünde tarafların aldıkları edimleri iade etmesi ve haksız zenginleşme kurallarının gözetilmesi gerekir.