# MADDE 12
Şekle tabi sözleşmelerin geçerliliği

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 12. maddesi, bir sözleşmenin kurulması için kural olarak hiçbir şekil şartı aramaz. Yani tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanları, ister sözlü ister yazılı ister elektronik ortamda olsun, sözleşmeyi kurabilir. El sıkışarak yapılan bir anlaşma dahi hukuken geçerli olabilir. Ancak kanun koyucu bazı önemli sözleşmeler için özel şekil şartları öngörmüştür. İşte maddenin ikinci fıkrası bu noktada devreye girer: Kanunun şekle bağladığı sözleşmelerde bu şekle uyulmazsa sözleşme hüküm doğurmaz, yani kurulmamış sayılır.

Bu düzenlemenin özünde şu ilke yatar: Şekil şartı çoğu zaman sadece bir ispat aracı değil, sözleşmenin varlık koşuludur. Örneğin taşınmaz satışı, kefalet sözleşmesi, evlilik sözleşmesi gibi işlemler kanunen resmi veya yazılı şekle tabidir. Bu tür bir sözleşmede "biz sözlü olarak anlaşmıştık" demek hukuken bir anlam ifade etmez; çünkü kanunun aradığı şekil eksikse sözleşme hiç doğmamıştır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Şirket sahipleri ve esnaflar için bu maddenin pratikteki karşılığı oldukça kritiktir. Bir işletme sahibi, günlük ticari faaliyetlerinde tedarikçisiyle, müşterisiyle veya ortağıyla yaptığı anlaşmaların çoğunu şekle bağlı olmadan kurabilir. Ancak işin içine gayrimenkul devri, şirket hissesi devri, kefalet verme veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurma gibi işlemler girdiğinde mutlaka kanunun öngördüğü şekle uyulmalıdır.

Örnek senaryo: Bir esnaf, dükkânını devretmek üzere bir alıcıyla sözlü anlaşır. Dükkânın bulunduğu taşınmazın satışı için tapu müdürlüğünde resmi şekil veya noterde düzenleme şeklinde satış vaadi sözleşmesi yapılması gerekirken bu ihmal edilir. Alıcı bedeli öder, satıcı ise tapuda devri gerçekleştirmekten kaçınır. Mahkeme, kanunun aradığı resmi şekil bulunmadığı için sözleşmeyi geçersiz sayar ve alıcı yalnızca ödediği bedeli geri isteyebilir; üstelik bu süreçte ciddi zaman ve maliyet kaybı yaşar. Bu tür durumlarla karşılaşmamak için sözleşmenin tabi olduğu şekil şartlarını önceden bilmek gerekir. SicilAI üzerinden yapacağınız sözleşme ve işlem öncesi kontroller, hangi sözleşmenin hangi şekil şartına tabi olduğunu size hatırlatarak iş süreçlerinizi güvence altına almanıza yardımcı olur.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Kanunen şekle bağlı bir sözleşmeyi sözlü kurmak: Örneğin taşınmaz satışı veya kefalet sözleşmesi yazılı/resmi şekle tabidir; aksi hâlde sözleşme geçersiz olur ve taraflardan biri bu geçersizliği her zaman ileri sürebilir.
• Geçerlilik şekli ile ispat şeklini karıştırmak: Bazı sözleşmelerde yazılı şekil yalnızca ispat kolaylığı sağlar. Ancak kanunun geçerlilik şekli olarak aradığı durumlarda şekil eksikliği sözleşmeyi ortadan kaldırır.
• Şekil eksikliğine rağmen edimlerin kısmen veya tamamen ifa edilmesi: Bir taraf sözleşmeden doğan borcunu yerine getirse bile, diğer taraf şekil eksikliğini ileri sürerek sözleşmeden cayabilir; bu durum ciddi mağduriyetlere yol açar.
• Kefalet sözleşmesinde eş rızasını almamak: TBK m. 584 gereği kefalet sözleşmesi, kefilin eşinin açık rızası ve yazılı şekil olmadan geçerli değildir. Bu şartın atlanması hâlinde kefil borçtan sorumlu tutulamaz.
• Tapu ve noter işlemlerinde resmi şeklin atlanması: Taşınmaz satışlarında noter veya tapu dairesindeki resmi işlem zorunludur. Sözlü satış iddiaları hukuken sonuç doğurmaz, tapu iptali ve tescil davası ancak resmi şekil şartına uyulduğu takdirde açılabilir.