# MADDE 125
Temerrut Borclunun Ifa ve Tazminat Haklari

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 125, bir sözleşmede borcunu zamanında ve eksiksiz yerine getirmeyen (temerrüde düşen) borçlu karşısında alacaklının hangi seçeneklere sahip olduğunu düzenler. Bu madde, bir "Kanun" maddesi olduğu için size doğrudan haklar tanır ve bu hakların sınırlarını çizer. Diğer bir deyişle, borçlu temerrüde düştüğünde alacaklı üç temel yoldan birini seçebilir: 1) Borcun ifasını ve gecikme tazminatını istemek, 2) İfadan vazgeçip olumlu zararının tazminini istemek (menfi zarar değil, sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle uğradığı kayıplar), 3) Sözleşmeden dönmek. Sözleşmeden dönme halinde taraflar birbirlerine verdiklerini geri ister; ayrıca borçlu kusursuzluğunu ispat edemezse alacaklı, sözleşmeye güvendiği için uğradığı zararı da talep edebilir. İş dünyasında bu madde, alacaklının elini güçlendiren ve borçluyu "bir gün öderim" rahatlığından kurtaran kritik bir güvence niteliğindedir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Örnek senaryo: Bir toptan gıda tedarikçisi, restoran zincirine 100.000 TL'lik mal teslim etmiştir. Sözleşmeye göre ödeme, teslimden 30 gün sonra yapılacaktır. Restoran 30. gün ödemez, 45. gün de ödemez. Tedarikçi noter aracılığıyla ihtar çeker ve 7 günlük ek süre verir. Bu süre de boşa geçerse tedarikçi artık Madde 125 kapsamındadır. Tedarikçi dilerse borcun tamamını ve işlemiş faizi ister; dilerse "Artık malı da istemiyorum, sözleşmenin ifa edilmemesinden doğan kâr kaybımı öde" diyerek tazminat davası açar; dilerse de sözleşmeden dönerek teslim ettiği malların bedelini veya malların iadesini talep eder. Sicil işlemleri açısından özellikle şu nokta önemlidir: Bu maddeye dayanarak başlatılan icra takibi veya dava süreçleri, borçlunun sicil kaydını etkileyebilir. Bir alacaklı olarak hakkınızı zamanında ve doğru hukuki yolla kullanmazsanız, borçlunun mal varlığını başka yerlere kaçırması riski doğar. Bu yüzden Madde 125'in verdiği yetkiyi kullanırken SicilAI gibi güncel mevzuat takip sistemlerinden yararlanarak dava zamanaşımı sürelerini ve ihtar şartlarını kaçırmamanız kritik önem taşır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Temerrüt ihtarı çekmeden doğrudan sözleşmeden dönmeye kalkışmak: Borçluya usulüne uygun süre verilmediği için açtığınız dava reddedilebilir.
• "Sözleşmeden dönüyorum" deyip de aynı anda borcun ifasını istemek: Bu iki hak birbirini dışlar; seçimlik haklarınızdan birini net biçimde kullanmadığınızda hukuki belirsizlik doğar ve davanız zayıflar.
• Gecikme tazminatını (ifa ile birlikte) talep ederken faiz başlangıç tarihini yanlış hesaplamak: Temerrüt tarihini ispat edemezseniz faiz alacağınızı kaybedebilirsiniz.
• Sözleşmeden dönme halinde daha önce ifa edilen edimlerin iadesini isterken borçlunun kusursuzluğunu ispat etme imkanını göz ardı etmek: Borçlu "kusurum yok" diyerek tazminattan kurtulabilir; bu yüzden temerrüde düşme sürecindeki yazışma ve delilleri saklamanız şarttır.
• Hakkı zamanında kullanmamak: Madde 125'teki seçimlik haklarınızı makul sürede kullanmazsanız, hakkın kötüye kullanılması veya zımnen feragat gibi yorumlarla karşılaşabilirsiniz.