# MADDE 128
Üçüncü Kişinin Fiilini Üstlenme Sorumluluğu

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

TBK Madde 128, hukukta "üçüncü kişinin fiilini üstlenme" (garanti) sözleşmesini düzenler. Günlük dilde ifadesi şudur: Bir işletme sahibi veya şirket, karşı tarafa "bu işi ben değil, üçüncü bir kişi (taşeron, tedarikçi, nakliyeci) yapacak" dediğinde; bu açıklama çoğu zaman yalnızca bir bilgilendirme değil, o üçüncü kişinin edimini üstlenme anlamına gelir. Üçüncü kişi edimini yerine getirmezse, üstlenen taraf bu yüzden doğan zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Bu hüküm kefaletle karıştırılmamalıdır; üstlenen, bir başkasının borcuna kefil olmaz, üçüncü kişinin davranışının ve işin yapılmamasının sonucunu garanti eder.

Maddenin ikinci fıkrası ise taraflara önemli bir esneklik tanır: Belirli bir süre için yapılan üstlenmelerde, "sürenin bitimine kadar üstlenene yazılı olarak başvurulmazsa üstlenenin sorumluluğu sona erer" şeklinde bir kayıt konulabilir. Böyle bir kayıt varsa, alacaklının süre dolmadan yazılı bir ihtar veya başvuru ile üstlenenden edimini ifa etmesini istemesi şarttır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bu maddenin en tipik uygulama alanı inşaat, imalat ve dağıtım sözleşmeleridir. Örneğin iş sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşmede "çelik montajını X firması yapacaktır" denmişse, X firmasının işi yapmaması hâlinde iş sahibi, doğrudan yükleniciden zararının tazminini isteyebilir. Benzer biçimde bayilik ve tedarik anlaşmalarında ana firma "lojistiği şu nakliyeci sağlayacaktır" diye taahhütte bulunmuşsa, nakliyecinin teslimatı gerçekleştirmemesi nedeniyle doğan kayıplardan ana firma sorumlu olur. Şirket birleşme ve devir süreçlerinde de sıkça karşılaşılır: "Devir için üçüncü bir şirketin onayı alınacaktır" şeklindeki taahhüt, onay sağlanmadığında devralan veya devreden taraf için TBK 128 anlamında tazminat riski doğurabilir.

Ticaret sicili işlemleri açısından bu madde doğrudan bir tescil yükümlülüğü getirmese de, noter sözleşmelerine ve ana sözleşme metinlerine girecek üstlenme kayıtlarının sonuçlarını önceden bilmek gerekir. Sözleşme tasarlanırken ve süreli üstlenmelerde ihtar tarihleri takip edilirken SicilAI üzerindeki güncel rehberler ve sözleşme şablonları; tarafların yanlış kurgudan kaynaklanan uyuşmazlıkları önlemesine yardımcı olur.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Süre kaçırılırsa hak düşer: Süreli üstlenmede süre bitimine kadar yazılı başvuru yapılmazsa üstlenenin sorumluluğu kendiliğinden sona erer. Telefon görüşmesi, mesaj veya sözlü uyarı tek başına hukuken yeterli değildir.
• Yanlış muhataba başvuru yapılması: Yazılı başvuru, edimi yapacak olan üçüncü kişiye değil; taahhüdü veren üstlenen tarafa yöneltilmelidir. Aksi hâlde üstlenene karşı ileri sürülebilecek bir hak doğmaz.
• Kefaletle karıştırılması: Kefalet sözleşmelerinde eş rızası ve özel şekil koşulları aranırken, TBK 128'deki garanti niteliğindeki üstlenmede bu şartlar aranmaz. Taraf iradesi yanlış kurgulanırsa sözleşme geçersiz sayılabilir veya beklenmedik sorumluluklar doğabilir.
• Sorumluluğun kapsamının yanlış yorumlanması: Üstlenen kişi, üçüncü kişinin işini bizzat yapmak zorunda değildir; ortaya çıkan zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar kalemleri doğru hesaplanmadan dava veya müzakereye gidilmesi, eksik ya da haksız taleplere yol açabilir.