# MADDE 137
Borcun Kismen Imkansizlasmasi Hukumleri

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, bir borcun ifa edilmesinin borçlunun kusuru olmadan kısmen imkânsız hale gelmesi durumunda ne olacağını düzenler. Günlük dilde şöyle açıklayabiliriz: Bir sözleşme imzaladınız, ancak sizin kontrolünüzde olmayan bir sebeple (yangın, deprem, kamu müdahalesi gibi) borcunuzun yalnızca bir kısmını yerine getiremiyorsunuz. Kural olarak, borcunuzun sadece imkânsızlaşan kısmından kurtulursunuz; geri kalan kısmı ifa etmekle yükümlü kalırsınız. Ancak eğer taraflar bu kısmi imkânsızlığı baştan bilseydi o sözleşmeyi hiç yapmayacaklarsa, borcun tamamı sona erer.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ise (satış, eser, kira gibi) denge kuralı devreye girer: Bir tarafın borcu kısmen imkânsızlaşmışsa ve alacaklı kısmi ifayı (örneğin 100 birim yerine 70 birim teslim almayı) kabul ederse, diğer tarafın karşı edimi (bedel) de aynı oranda azalır. Alacaklı kısmi ifayı reddederse veya sözleşmenin konusu bölünemez nitelikteyse (örneğin tek bir makine, tek bir eser) o zaman tam imkânsızlık hükümleri uygulanır, yani borç tamamen sona erer ve karşı edim de istenemez.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle somutlaştıralım: (A) Şirketi, (B) Şirketi'ne 1000 adet özel üretim ambalaj kutusu satmayı ve 50.000 TL bedel karşılığında teslim etmeyi taahhüt etsin. Ancak (A)'nın fabrikasında üretimin tamamlanmasına yakın bir yangın çıkar ve 300 kutu kullanılamaz hale gelir. Yangın, (A)'nın alabileceği tüm önlemlere rağmen gerçekleşmişse, (A) bu 300 kutu için borcundan kurtulur. (B) kalan 700 kutuyu teslim almayı kabul ederse, satış bedeli de orantılı olarak 35.000 TL'ye düşer. Eğer (B), ambalajların tamamını tek seferde pazarlamak zorundaydı ve bu durumu sözleşmede açıkça belirtmişse, 300 kutunun eksikliği onun için işi anlamsız kılıyorsa, (B) kalan 700 kutuyu reddedebilir ve borcun tamamı sona erer. Bu durumda (A) hiçbir bedel talep edemez.

Bu tür uyuşmazlıklarda tarafların iradesi, sözleşme metni ve ticari teamüller büyük önem taşır. Özellikle şirket satın almalarında, birleşme/devralma süreçlerinde veya ticari sözleşmelerin ifasında ortaya çıkan kısmi imkânsızlık iddiaları, tarafların muhasebe kayıtlarını ve hukuki durumunu etkiler. SicilAI üzerinden şirketlerin güncel faaliyet ve sermaye bilgilerini incelerken, bu tür imkânsızlık iddialarının sözleşmelere ve dolayısıyla ticari alacaklara yansıyabileceğini bilmek gerekir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Kısmi imkânsızlığın ispatı zordur: Borçlu, imkânsızlığın kendi kusurundan kaynaklanmadığını yazılı delillerle kanıtlamak zorundadır. Yangın raporu, resmi tutanak veya sigorta ekspertizi gibi belgeler olmadan iddia ispat edilemez.
• Alacaklının kısmi ifayı kabul beyanı açık olmalıdır: Alacaklının sessiz kalması veya örtülü davranışı, kısmi ifayı kabul ettiği anlamına gelmeyebilir. Bu nedenle tarafların yazılı mutabakat yapması şarttır.
• Bölünemeyen edimlerde tam imkânsızlık riski: Edimin niteliği gereği bölünEMEZ olması halinde, kısmi imkânsızlık sanki tam imkânsızlıkmış gibi borcun tamamını sona erdirebilir. Bu da taraflardan birinin emek ve masraflarının boşa gitmesine yol açabilir.
• Sözleşmenin temel amacı sütununun göz ardı edilmesi: Mahkemeler, kısmi imkânsızlığın sözleşmenin yapılma amacını ortadan kaldırıp kaldırmadığını objektif olarak değerlendirir. Sözleşmeye "eksik ifanın hiç kabul edilmeyeceği" yönünde açık bir hüküm konulmamışsa, kısmi ifa ile yetinilme ihtimali yüksektir.
• Süresinde bildirim yapılmaması: Borçlu, imkânsızlığı öğrenir öğrenmez alacaklıya bildirmeli ve durumu belgelemelidir. Geç bildirim, tazminat sorumluluğunu doğurabilir.