# MADDE 143
Takas Bildirimi Borçların Sona Ermesi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 143. maddesi, ticari hayatta sıkça başvurulan takas işleminin nasıl ve ne zaman hüküm doğuracağını düzenler. Maddeye göre; iki kişi birbirinden alacaklıysa ve her iki borç da muaccel (ödeme zamanı gelmiş) ise, borçlu tek taraflı irade beyanıyla borcunu takas edebilir. Ancak bu takasın hukuken geçerli olması için takas iradesinin alacaklıya bildirilmesi şarttır. Yani taraflardan biri sessizce "ben borcumu onun alacağıyla kapatıyorum" diyemez; bunu karşı tarafa açıkça iletmesi gerekir. Bildirim yapıldığı anda her iki borç, takas edilebilecekleri tarihte daha az olan borç tutarı kadar sona erer. Örneğin A, B'ye 10.000 TL; B de A'ya 7.000 TL borçluysa, A takas iradesini bildirdiğinde B'nin 7.000 TL borcu tamamen, A'nın ise 7.000 TL'lik kısmı sona erer ve geriye A'nın B'den 3.000 TL alacağı kalır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Şirket sahipleri ve esnaf için bu madde, karşılıklı borç ilişkilerinde pratik bir çözüm sunar. Örnek senaryo: Bayi, tedarikçiye mal bedeli olarak 50.000 TL borçludur. Tedarikçi de aynı bayiye lojistik hizmeti nedeniyle 30.000 TL fatura düzenlemiştir. Bayi, takas iradesini tedarikçiye WhatsApp veya e-posta ile yazılı bildirdiğinde, tedarikçinin 30.000 TL alacağı sona erer ve bayi yalnızca kalan 20.000 TL'yi öder. Bu bildirim yapılmadığı sürece taraflar birbirinden ayrı ayrı alacaklı ve borçlu olmaya devam eder. Cari hesaplarda ise taraflar arasındaki ticari teamül ve sözleşme hükümleri önceliklidir; madde, bu özel teamüllere müdahale etmez. SicilAI olarak özellikle vurguluyoruz: Takas iradesini yazılı ve ispat edilebilir şekilde iletmek, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda en büyük güvencenizdir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Bildirimsiz takas yapmak: Sadece muhasebe kaydında takas göstermek veya karşı tarafa sözlü beyanda bulunmak hukuken geçerli değildir; mutlaka ulaşan bir yazılı bildirim şarttır.
• Muacceliyet şartının göz ardı edilmesi: Vadesi gelmemiş bir borç takas edilemez. Vadesi gelmemiş borçta ısrarcı olmak temerrüt faizi ve tazminat riski doğurur.
• Takas beyanındaki eksik tutar: Takas edilecek tutar net değilse veya eksik yazıldıysa, kısmi takas ihtilaf yaratır. Beyanda her iki borcun tutarı ve takas tarihi açıkça belirtilmelidir.
• Cari hesap mutabakatı yapılmaması: Cari hesap ilişkisinde tarafların mutabık kaldığı bakiye takas konusu olabilir; mutabakatsız tek taraflı takas, itiraz ve dava süreçlerine yol açar.