# MADDE 153
Zamanaşımını Durduran Sebepler Nelerdir

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 153, belirli kişisel ilişki ve hukuki engel durumlarında zamanaşımının işlemeye başlamayacağını, başlamışsa duracağını düzenler. Kuralın özünde "hakkaniyet" vardır: Alacaklı, yakın aile bağı, bağımlılık ilişkisi veya hukuki bir engel nedeniyle alacağını borçludan isteyemeyecek durumdaysa, bu süre boyunca aleyhine süre işletilmemelidir.

Maddeye göre şu hâllerde zamanaşımı durur: (1) Velayet süresince çocukların anne ve babalarından olan alacakları, (2) vesayet altındaki kişilerin vasiden veya vesayet işlemleri sebebiyle Devletten olan alacakları, (3) evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları, (4) hizmet ilişkisi süresince ev hizmetlilerinin çalıştıranlarından olan alacakları, (5) borçlunun alacak üzerinde intifa hakkına sahip olduğu süreç, (6) alacağın Türk mahkemelerinde ileri sürülemediği süreç ve (7) alacaklı ile borçlu sıfatının aynı kişide birleşmesi hâlinde, bu birleşmenin ileride geçmişe etkili olarak ortadan kalkacak olması durumunda ortaya çıkana kadar geçen süre.

Son fıkra kritiktir: Durdurma sebebi ortadan kalktığı günün bitiminde zamanaşımı yeniden işlemeye başlar veya durmadan önce başlamışsa kaldığı yerden devam eder. Yani süre sıfırlanmaz; yalnızca "duraklama" yaşanır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Şirket sahibi veya esnaf için bu madde, alacak takibinde kritik bir istisna takvimi oluşturur. Örneğin bir şirket ortağının eşinden doğmuş ticari bir alacağı varsa ve taraflar hâlâ evliyse, zamanaşımı işlemez. Boşanma davası açılmış olsa bile hukuken evlilik sona erene kadar süre durur; boşanma kararı kesinleştiği günün bitiminde süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Bu sürenin kaçırılması hâlinde alacak tahsil edilemez hâle gelebilir.

Şirketler hukukunda en sık karşılaşılan senaryo, birleşme ve devralma işlemlerinde alacaklı ile borçlu sıfatının aynı tüzel kişilikte birleşmesidir. Şirket birleşmesi sonradan iptal edilirse, birleşme tarihinden iptal kararına kadar geçen süre zamanaşımına işletilmez. Ayrıca, vesayet altındaki bir kişinin ortağı olduğu şirkette vesayet dönemi boyunca alacak takibi yapılamaması da madde kapsamındadır. SicilAI olarak önerimiz: tüm sözleşme ve ödeme planlarınızda zamanaşımı başlangıç tarihlerini izleyin ve evlilik, vesayet veya birleşme gibi durumların varlığında mutlaka hukuk danışmanınıza başvurun.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• "Süre sıfırlandı" yanılgısı: Zamanaşımı durunca süre baştan işlemez; durma sebebi bitince kaldığı yerden devam eder. Kalan süreyi hesaplamadan işlem yapılmamalıdır.
• Boşanma sonrası hareketsizlik: Boşanma kesinleştikten sonra eşler arasındaki alacaklar için kalan süre yeniden işler; bu tarih atlanırsa alacak zamanaşımına uğrar.
• İş ilişkisinin bitiş tarihinin yanlış tespiti: Ev hizmetlisi veya işçi alacaklarında süre, iş ilişkisi sona erdiği günün bitiminde işlemeye başlar; fesih tarihi hatalı belirlenirse hak kaybı doğar.
• Türk mahkemelerine başvuru engelinin gözden kaçması: Yargı bağışıklığı gibi engel sona erdiği anda süre işlemeye başlar; engelin kalktığı tarih belgelenmezse ispat sorunu yaşanır.
• Şirket birleşmelerinde iptal riskinin izlenmemesi: Alacaklı ve borçlu sıfatının birleşmesi hâlinde, birleşmenin geçmişe etkili iptali ihtimaline karşı dava süreçleri takip edilmelidir.
• İntifa hakkının süreye etkisinin unutulması: Borçlunun alacak üzerinde intifa hakkı varsa süre işlemez; intifa sona erdikten sonra süreç hızla yönetilmelidir.