# MADDE 160
Zamanaşımından Feragat Yasağı Madde 160

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 160. maddesi, zamanaşımı süresinin işlemeye başlamadan önceden feragat edilemeyeceğini düzenler. Başka bir deyişle, bir borç doğduğunda veya zamanaşımı süresi henüz işlemeye başlamadan önce, alacaklının "ben bu borcun zamanaşımından yararlanmayacağım" diye bir taahhütte bulunması hukuken geçersizdir. Zamanaşımı, borçlunun lehine olan bir savunma aracıdır ve bu araçtan peşinen vazgeçmek mümkün değildir. Ancak süre işledikten ve zamanaşımı tamamlandıktan sonra borçlu, bu def'ini ileri sürmekten açıkça veya örtülü olarak feragat edebilir. Kanun; müteselsil borçlulardan birinin feragatinin diğerlerini etkilemeyeceğini, bölünemez borçlarda da aynı kuralın geçerli olduğunu ve asıl borçlunun feragatinin kefile karşı ileri sürülemeyeceğini hüküm altına alır. Bu düzenleme, özellikle zayıf konumdaki borçluları koruyan ve alacaklının tek taraflı olarak borçlunun hukuki durumunu ağırlaştırmasını engelleyen emredici bir nitelik taşır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi veya esnaf, tedarikçisine veya bankaya imzaladığı sözleşmelerde "Zamanaşımı süresine ilişkin tüm haklarımdan şimdiden feragat ediyorum" şeklinde bir madde koyarsa, bu madde geçersizdir. Örneğin bir esnaf, bayilik sözleşmesi imzalarken distribütörün dayattığı "her türlü zamanaşımı def'inden önceden vazgeçer" ibaresiyle karşılaşırsa, bu ibareye itibar etmesine gerek yoktur; çünkü kanun bu tür peşin feragatleri geçersiz sayar. Öte yandan bir şirket, birden fazla borçlusunun olduğu bir alacakta, borçlulardan birinin süre dolduktan sonra feragat etmesi halinde bu durumun diğer borçluları bağlamayacağını bilmelidir. Kefalet ilişkilerinde de, asıl borçlunun zamanaşımı def'inden vazgeçmesi kefilin sorumluluğunu genişletmez; kefil, kendi lehine olan zamanaşımı def'ini ileri sürebilir. Ticari hayatta sıkça görülen bu durum, özellikle kredi sözleşmeleri ve teminat mektuplarında kritik bir önem taşır. Şirketler, hukuk müşavirlerinden destek alırken bu maddenin emredici yapısını bilmeli ve sözleşmelerine konulacak feragat şerhlerinin ancak zamanaşımı tamamlandıktan sonra geçerli olabileceğini akılda tutmalıdır. SicilAI platformunda yaptığımız incelemelerde de sıklıkla karşılaştığımız üzere, sözleşme taslaklarında bu tür geçersiz feragat hükümleri tespit ettiğimizde, taraflara uyarı notu düşeriz. Bu sayede şirket sahipleri, geersiz hükümlere dayanarak hak kaybına uğramadan önce doğru yönlendirilir. Unutulmamalıdır ki zamanaşımı süresi dolunca borç, doğal borç haline gelir; ancak borçlu bu süreyi ileri sürmezse ödeme yapmak zorunda kalabilir ve yaptığı ödemeyi de geri isteyemez.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Önceden feragat şerhi koydurma girişimi: Karşı tarafın baskısıyla zamanaşımından peşinen feragat içeren bir sözleşme maddesi imzalatılmak istenirse, bu madde hükümsüzdür. Ancak bu hükümsüzlüğün tespiti için dava açılması gerekebilir; bu da zaman ve maliyet kaybına yol açar.
• Müteselsil borçlulukta tek taraflı feragat yanılgısı: Bir borçlunun zamanaşımı def'inden feragat etmesi, diğer müteselsil borçluların durumunu etkilemez. Ortakların bu konuda yanlış bilgiyle hareket etmesi, asıl borçlu olarak tüm sorumluluğu üstlenmelerine neden olabilir.
• Kefalet ilişkisinde asıl borçlunun feragati: Asıl borçlu, zamanaşımı süresi dolduktan sonra bile bu def'inden feragat ederse, kefil bu feragatten etkilenmez. Kefilin aleyhine olacak şekilde kefalet sözleşmesinin yenilenmesi veya kefilin onayı alınmadan süre uzatımı yapılması durumunda, kefil sorumluluktan kurtulabilir.
• Süre dolmadan yapılan icra takibi ve ödeme talebi: Zamanaşımı süresi henüz dolmadan borçlunun yazılı olarak "feragat ediyorum" demesi hukuken geçersizdir. Ancak bu feragat, süreçte kötü niyetli alacaklı tarafından borçluyu yanıltmak amacıyla kullanılabilir; bu nedenle süre dolmadan yapılan hiçbir beyanın zamanaşımını ortadan kaldırmayacağı bilinmelidir.