# MADDE 197
Borcun Üstlenilmesinde Öneri ve Kabul Şartları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 197. maddesi, "borcun üstlenilmesi" (dış üstlenme) sürecinde alacaklıya yapılan önerinin nasıl sonuç doğuracağını düzenler. Bu madde, bir şirketin veya esnafın mevcut bir borcunu, alacaklının onayıyla birlikte üçüncü bir kişiye (üstlenene) devretmesi işleminin en kritik aşamasını belirler. Maddenin özü şudur: Borcu üstlenecek kişi veya eski borçlu, alacaklıya "bu borcu artık X üstlenecek" şeklinde bir öneri götürür. Alacaklı bu öneriyi her zaman kabul edebilir. Ancak öneriyi yapanlar, bu kabul için belirli bir süre tanıyabilir. Alacaklı bu süre boyunca hiçbir şey söylemez veya yazılı onay vermezse, öneri reddedilmiş sayılır. Yani alacaklının sessiz kalması asla "zımni kabul" anlamına gelmez; tam tersine, süresi içinde cevap verilmemesi önerinin reddi sonucunu doğurur. İkinci fıkra ise iç üstlenme sözleşmesine ilişkindir: Alacaklı henüz kabulünü bildirmeden, önce borçlu ile üstlenen arasında bir iç anlaşma yapılır ve bu iç anlaşmaya dayanılarak alacaklıya yeni bir öneri götürülürse, ilk öneriyi yapan (borçlu veya üstlenen) artık o ilk önerisiyle bağlı olmaktan kurtulur. Bu hüküm, tarafların sürekli "acaba kabul eder mi" beklentisiyle askıda kalmasını engeller.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Ticari hayatta bu madde en çok şirket devirlerinde, ciro devirlerinde veya bir fabrikanın borçlarıyla birlikte yeni sahibine devredilmesinde karşımıza çıkar. Örneğin; A şirketinin, tedarikçisi B firmasına 500.000 TL borcu vardır. C şirketi, A şirketinin bu borcunu üstlenmek ister. Bunun için C şirketi ve A şirketi önce kendi aralarında bir "iç üstlenme sözleşmesi" yapar. Ardından C şirketi veya A şirketi, B firmasına bir öneri götürür: "Bu borcu C şirketi ödeyecek, kabul ediyor musunuz?" der. B firmasına bu öneri için 15 günlük süre verilir. B firması 15 gün içinde "kabul ediyorum" demezse, öneri reddedilmiş sayılır ve borç ödenmezse A şirketi borçlu olmaya devam eder. Sicil ve bürokrasi açısından, özellikle ticaret sicili müdürlüklerine yapılan devir bildirimlerinde, alacaklının yazılı muvafakatinin bulunup bulunmadığı sıklıkla sorulur. Bu muvafakat alınmadan yapılan işlemler geçersiz olabilir. Ayrıca şirket birleşmelerinde ve devralmalarda da bu madde devreye girer; alacaklıların onayı olmadan borcun üstlenilmesi onları bağlamaz. SicilAI olarak önerimiz: bu tür bir üstlenme işleminde alacaklıya gönderilen öneride mutlaka açık bir süre belirtin ve bu sürenin sonunda yazılı bir hatırlatma yaparak kabul veya reddi belgelendirin.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Süre belirtilmemesi: Öneride süre konulmazsa, alacaklı makul bir süre içinde cevap vermezse öneri reddedilmiş sayılır. Bu "makul süre" ticari teammule göre değişir ve uyuşmazlık yaratır. Süre koymadığınız takdirde borcunuz askıda kalır, risk doğar.
• Sessiz kalmanın kabul sanılması: En büyük hata, alacaklının sessizliğinin "onay" olarak yorumlanmasıdır. Madde açıkça der ki: sessizlik reddir. Bu yüzden sözlü "tamam" yetmez; mutlaka yazılı kabul alınmalıdır.
• İç üstlenme ile dış üstlenmenin karıştırılması: Borçlu ile üstlenen arasındaki iç sözleşme, alacaklıya karşı ileri sürülemez. Alacaklının onayı olmadan yapılan iç devir, alacaklıya borcu ödetmez. Bu durumda önceki borçlu hâlâ sorumludur.
• İlk öneriden dönme imkânının göz ardı edilmesi: İkinci fıkradaki avantaj kullanılabilir. Alacaklı ilk öneriyi kabul etmeden önce, taraflar yeni bir iç sözleşme yapıp alacaklıya ikinci bir öneri sunarsa, ilk öneriyi yapan kişi ilk önerisiyle bağlı olmadığını ileri sürebilir. Bu hakkın zamanında kullanılmaması, gereksiz borç altına girilmesine yol açabilir.