# MADDE 204
Borcun Üstlenilmesi Özel Hükümler Saklıdır

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 204, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Borcun Üstlenilmesi" bölümünde yer alan ve genel kuralın sınırını çizen bir düzenlemedir. Borcun üstlenilmesi, bir borcun borçlunun değiştirilerek üçüncü bir kişi tarafından devralınmasıdır. Bu madde ise genel kuralların her durumda uygulanamayacağını belirtir. Özellikle iki durumda özel mevzuatın devreye girdiğini söyler: birincisi, mirasın paylaşılması sırasında mirasçılar arasındaki borç yüklerinin paylaştırılması; ikincisi, üzerinde rehin (ipotek) bulunan taşınmazların satışı veya devri sırasında borcun üstlenilmesi. Bu hallerde genel TBK hükümleri değil, miras hukukundaki ve eşya hukukundaki özel düzenlemeler esas alınır. Yani madde, iki farklı yasal düzenleme alanının kesişiminde bir "istisna saklı tutma" işlevi görür. Bir şirket sahibinin veya esnafın anlayacağı dille ifade edersek: Borç üstlenme konusunda genel sözleşme kuralları ile işlem yapmak her zaman yeterli değildir; özellikle miras yoluyla geçen borçlar ve ipotekli gayrimenkul devirlerinde farklı, daha katı ve daha özel kurallar uygulanabilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibinin vefatı hâlinde, mirasçılar şirketteki hisseleri ve şirketin banka kredileri gibi borçlarını paylaşmak zorunda kalabilir. Mirasın paylaşılması sırasında bir mirasçı, sadece kendi payına düşen malvarlığını değil, borcun bir kısmını da üstlenebilir. Ancak bu üstlenme, TBK'nın borçlunun değişmesine ilişkin genel hükümlerine değil; Türk Medeni Kanunu'ndaki mirasın geçmesi ve paylaştırılması kurallarına tabidir. Benzer şekilde, bir şirket, üzerinde ipotek bulunan bir ticari işletme satın aldığında, taşınmazın üzerindeki ipotek doğrudan taşınmazla birlikte devam eder. Alacaklı banka, ipoteğin kapatılmaması durumunda yeni malike karşı borcun şahsen takibini ancak ayrı bir borcun üstlenilmesi sözleşmesi ve kendi onayının varlığı ile başlatabilir. Bu süreçte tapu sicili müdürlükleri, bankalar ve noterler arasında koordinasyon kurulması şarttır. SicilAI olarak şunu öneriyoruz: Bu tür devirlerde taraflar öncelikle güncel borç durumunu ve ipotek yükünü tespit etmeli, noter veya avukat aracılığıyla özel hükümlere uygun bir devir protokolü hazırlamalıdır. Aksi takdirde, devir sonrasında istenmeyen şahsi sorumluluk ve haciz riskleri doğabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Miras paylaşımında borcun eksik bildirilmesi: Şirket hissedarı vefat eden birinden pay ve borç devralınırken sadece görünen borçlar değil, gizli veya potansiyel borçlar (kefaletler, garanti yükümlülükleri) dikkate alınmazsa mirasçılar aşırı borç yükü ile karşı karşıya kalabilir.
• İpotekli taşınmazın "rehin" yükünün göz ardı edilmesi: Üzerinde banka ipoteği bulunan bir taşınmazı devralan kişi, aksi açıkça kararlaştırılmadığında ipotek borcunu ödenmemiş olarak tespit etmezse, alacaklının ipoteği paraya çevirmesi riski doğar. İpoteğin sadece taşınmaz üzerinde devam ettiği ve şahsi borç üstlenme olmadığı unutulmamalıdır.
• Alacaklının onayının alınmaması: Borcun üstlenilmesi sözleşmelerinde alacaklı onayı yoksa borçlunun değişmesi işlemi sonuç doğurmaz. Özellikle rehinli taşınmaz devirlerinde, kredi borcu devralınacaksa bankanın açık muvafakati şartını atlamak ciddi hukuki geçersizliklere yol açar.
• Özel hükümler yerine genel hükümlerle işlem yapılması: Mirasın paylaşılması veya rehinli taşınmaz satışında, TBK'nın borcun üstlenilmesi hükümleri yerine tapu mevzuatı veya miras hukuku normlarının öncelikli olduğu bilinmeden hazırlanan sözleşmeler, tapu sicilinde terkin veya tashih davaları ile iptal edilebilir.
• Eksik noter onayı ve tarafların yetki eksikliği: Borcun üstlenilmesi ve rehin şerhinin değişmesine ilişkin işlemlerin geçerliliği için noter onayı geçerlilik şartıdır. Özellikle limited şirket hisse devirlerinde şirket müdürünün veya genel kurulun yetkisi bulunmadan yapılan sözleşmeler şirketi bağlamaz.