# MADDE 213
Satıcının Borcunu İfa Etmemesi Tazminatı
Resmi Kanun Metni
Borcunu ifa etmeyen satıcı, alıcının bu yüzden uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür.
Satıcı borcunu ifa etmezse alıcı, satış bedeli ile kendisine devredilmeyen satılanın yerine, bir başkasını satın almak için dürüstlük kurallarına uygun olarak ödediği bedel arasındaki farka göre hesaplanacak zararın giderilmesini isteyebilir.
Satılan, borsada kayıtlı veya piyasa fiyatı bulunan mallardan ise alıcı, onun yerine bir başkasını satın alma zorunda olmaksızın, satış bedeli ile belirlenmiş ifa günündeki piyasa fiyatı arasındaki farka göre hesaplanacak zararın giderilmesini isteyebilir.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 213. maddesi, satıcının sözleşmede üstlendiği borcu (örneğin malı teslim etme) yerine getirmemesi hâlinde doğan zararı düzenler. Maddeye göre satıcı malı teslim etmezse, alıcının bu yüzden uğradığı zararı tazmin etmek zorundadır. Kanun bu tazminatı iki şekilde hesap ettirir:
- Yeniden satın alma yöntemi: Satıcı malı teslim etmezse alıcı, aynı veya benzer bir malı başka bir yerden almak zorunda kalabilir. Eğer bu yeni alım dürüstlük kurallarına uygun bir bedelle yapılmışsa, alıcı ödediği yeni bedel ile ilk sözleşmedeki satış bedeli arasındaki farkı tazminat olarak isteyebilir.
- Piyasa fiyatı yöntemi: Eğer satılan mal borsada kayıtlı veya piyasa fiyatı bilinen bir mal ise (örneğin hammadde, döviz, emtia), alıcının gerçekten yeni bir mal alması gerekmez. Satış bedeli ile satıcının ifa etmesi gereken gündeki (belirlenmiş ifa günü) piyasa fiyatı arasındaki fark tazminat olarak talep edilebilir.
Bu hüküm özellikle sözleşmeye rağmen malı teslim etmeyen satıcıya karşı alıcının elini güçlendirir. Alıcının zararını ispat etmesi yeterlidir; satıcının kusuru aranmaz, çünkü buradaki sorumluluk sözleşmeye aykırı davranıştan doğan bir tazminat sorumluluğudur.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir şirket sahibi düşünün: İşletmesi için bir üretim makinesi sipariş etti ve bedelini peşin ödedi. Satıcı makineyi sözleşmede yazılı tarihte teslim etmedi. Şirket sahibi üretime devam edebilmek için aynı makineyi başka bir tedarikçiden 50.000 TL daha pahalıya almak zorunda kaldı. İşte bu durumda şirket, ilk satıcıdan bu 50.000 TL'lik farkı tazminat olarak isteyebilir. Bunun için satıcıya ihtarname çekmek, yeni satış faturasını saklamak ve iki sözleşme arasındaki farkı belgelemek gerekir.
Eğer mal borsada işlem gören bir emtia ise (örneğin bakır boru), şirket yeni mal almak zorunda kalmadan, ilk sözleşmedeki satış bedeli ile satıcının ifa etmesi gereken tarihteki borsa fiyatı arasındaki farkı dava veya icra yoluyla talep edebilir. Bu, alıcının zararını hızlıca tazmin etmesini sağlar.
Sicil ve bürokrasi açısından ise bu madde daha çok ticari alacak takibinde önem taşır. Şirketlerin sözleşme dosyalarını, teslim tarihlerini ve ödeme dekontlarını düzenli tutması, olası bir uyuşmazlıkta tazminat hesaplamasını kolaylaştırır. SicilAI olarak önerimiz: Sözleşmelerinize “muayyen ifa günü” koyun ve bu tarihi yazılı belgeyle sabitleyin. Aksi hâlde piyasa fiyatı esas alınacağı için ifa gününün tespiti mahkemede ihtilaf yaratabilir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Dürüstlük kuralına aykırı yeni alım: Alıcının, satıcıyı cezalandırmak amacıyla piyasanın çok üzerinde bir fiyattan mal alması durumunda mahkeme tazminatı reddedebilir. Yeni alım bedelinin emsallere uygun olduğu ispatlanmalıdır.
- İfa gününün belirsizliği: Sözleşmede teslim tarihi açıkça yazılmamışsa piyasa fiyatı hangi gün esas alınacak sorunu ortaya çıkar. Bu yüzden ifa tarihi mutlaka yazılı olarak belirlenmelidir.
- Zamanaşımı süresinin kaçırılması: TBK genel hükümlerine göre 10 yıllık zamanaşımı uygulanır, ancak bazı satış sözleşmelerinde ayıp ve eksik ifa kuralları farklı sürelere tabidir. Hukuki süreci geciktirmek hak kaybına yol açabilir.
- Farkın ispat yükü: Alıcı zararını belgelemek zorundadır. Yeni satış faturası, piyasa fiyat listeleri, borsa kayıtları gibi delilleri saklamayan taraf tazminat alamayabilir. Ticari defterlerin düzenli tutulması da burada kritik rol oynar.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.