# MADDE 227
Ayıp Halinde Secimlik Haklar

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 227. maddesi, satıcının ayıplı maldan sorumlu olduğu durumlarda alıcının kullanabileceği seçimlik hakları düzenler. Maddeye göre alıcı, maldaki ayıp nedeniyle dört temel haktan birini tercih edebilir: sözleşmeden dönüp malı iade etmek, malı alıkoyup ayıp oranında bedel indirimi istemek, masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım talep etmek veya imkân varsa malın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini istemek. Bununla birlikte alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı da saklıdır. Ancak satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen verir ve uğradığı zararın tamamını tazmin ederse, alıcının bu seçimlik hakları kullanmasını engelleyebilir. Ayrıca alıcı sözleşmeden dönme hakkını kullanmak isterse, hâkim, dönmeyi haklı görmediği takdirde onarım veya bedel indirimi yönünde karar verebilir. Son olarak malın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakınsa alıcı yalnızca sözleşmeden dönme ya da ayıpsız benzeriyle değiştirme haklarından birini kullanabilir; bu durumda onarım veya indirim isteyemez.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir esnaf veya şirket sahibi olarak düşünün: Toptancıdan aldığınız bir ürün partisi, teslimatta fark etmediğiniz ayıplar içeriyor. Bu madde size güçlü bir koruma sağlar. Örneğin bir üretim makinesi satın aldınız ve makine ilk çalıştırmada sürekli hata veriyor. Dilerseniz makineyi iade edip parasını geri isteyebilir, dilerseniz onarımını talep edebilir, dilerseniz ayıpsız yenisini isteyebilirsiniz. Ayrıca makinenin arızası nedeniyle üretiminiz durduysa ve kâr kaybı yaşadıysanız, bu zararı da genel hükümler çerçevesinde satıcıdan talep edebilirsiniz. Ticari hayatta bu hakların kullanılması için ayıp ihbarını süresinde ve yazılı yapmanız şarttır. SicilAI platformu olarak, esnaf ve işletme sahiplerine mal alım sözleşmelerinde ayıp ihbarı ve seçimlik hakları takip etmelerini, gerektiğinde bir ihtarname ile haklarını netleştirmelerini öneriyoruz. Bu madde doğrudan bir sicil işlemi değildir; ancak ayıpla ilgili uyuşmazlıklar, ticari defter kayıtları ve faturaların korunması açısından muhasebe ve hukuk süreçlerini doğrudan etkiler.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Ayıp ihbarının yasal sürede (TBK madde 223’e göre) ve yazılı yapılmaması, tüm seçimlik hakları kaybettirebilir.
• Seçimlik haklardan birini sözlü kullanmak ispat zorluğu yaratır; mutlaka noter ihtarnamesi veya kayıtlı e-posta gibi izlenebilir bir yöntem tercih edilmelidir.
• Satıcının hemen ayıpsız benzerini teslim edip zararın tamamını giderme teklifini reddederseniz, bu teklifin alıcının haklarını engelleyebileceği unutulmamalıdır.
• Değer eksikliğinin satış bedeline çok yakın olduğu durumlarda onarım veya bedel indirimi talep etmek hatalıdır; mahkeme bu talebi reddedebilir ve yargılama giderlerine hükmedebilir.
• Hâkimin dönme hakkı yerine onarım ya da bedel indirimi kararı verebileceği dikkate alınmalı; bu nedenle dava açarken tüm seçimlik hakların gerekçeli olarak değerlendirilmesi gerekir.