# MADDE 228
Ayıplı Malın Yok Olmasında Dönme Hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 228. maddesi, alıcının sözleşmeden dönme hakkını koruyan önemli bir istisnadır. Genel kural gereği bir malı iade edemeyen kişi sözleşmeden dönemez; ancak bu madde, ayıplı olarak teslim edilen malın, ayıptan, beklenmedik hâlden (örneğin sel, deprem) veya mücbir sebepten (örneğin yangın, pandemi) dolayı yok olması veya ağır hasar görmesi durumunda alıcının dönme hakkını kullanmasını engellemez. Alıcı, malın tamamını değil, elinde kalan kısmını (hurda, enkaz, artık parçalar) iade ederek bedelini geri isteyebilir. Ancak mal, alıcıya yüklenebilen bir sebepten (kullanım hatası, ihmal, kusur) dolayı yok olmuşsa veya alıcı malı üçüncü bir kişiye devretmiş ya da işleyerek biçimini değiştirmişse, dönme hakkı ortadan kalkar; alıcı yalnızca satış bedelinden ayıp oranında indirim talep edebilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir esnaf veya şirket sahibi, üretim makinesini tedarikçiden satın aldığını düşünsün. Makine ayıplı (hatalı kablo tesisatıyla) teslim edilmiş ve kurulum sonrasında bu ayıp nedeniyle yangın çıkarak makine tamamen yanmıştır. Alıcı, makinenin küle dönmüş hâlini iade ederek sözleşmeden dönebilir ve ödediği bedelin tamamını geri alabilir. Aynı şekilde, makine ayıplı olduğu için değil de depo su basması sonucu kullanılamaz hâle gelmişse bile alıcı dönme hakkını korur. Buna karşılık alıcı, makineyi kurarken kendi hatasıyla düşürüp parçalamışsa veya makineyi bir başka firmaya satmışsa artık iadesi mümkün olmadığından dönme hakkı yoktur; sadece ayıp nedeniyle bedel indirimi isteyebilir. SicilAI platformu üzerinden işlem yapan taraflar, sözleşme ve ayıp ihbar süreçlerini dijital olarak kayıt altına alarak bu maddedeki haklarını daha güçlü delillerle savunabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Yok olan malı iade edemem: Dönme hakkı için malın kalıntılarını (hurda, enkaz) saklamak ve iade etmek zorunludur; sözleşmeden dönmeden önce bu kalıntılar elden çıkarılmamalıdır.
• Malın yok olma sebebini karıştırmak: Kayıp, alıcının kendi kusurundan kaynaklanıyorsa dönme değil yalnızca bedelden indirim hakkı vardır. Bu ayrım uygulamada en çok ihtilaf çıkaran noktadır.
• Ayıp ihbarının süresi: Madde dönme hakkını koruyabilir ancak alıcının ayıbı süresinde (TBK 223) satıcıya bildirmemesi hâlinde tüm bu haklar kaybedilir.
• İspat yükümlülüğü: Yok olmanın ayıptan mı yoksa mücbir sebepten mi kaynaklandığını ispat etme yükümlülüğü alıcıdadır; ekspertiz raporu ve tutanaklar zamanında alınmalıdır.
• Malı üçüncü kişiye devretmek veya biçimini değiştirmek: Bu durumda dönme hakkı kesin olarak kaybolur; alıcı ancak değer eksikliği oranında bedel indirimi isteyebilir.