# MADDE 260
Taksitli Satışta Temerrüt Sözleşmeden Dönme Rehberi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 260, taksitli satış sözleşmelerinde alıcının ödeme yükümlülüğünü ihlal etmesi (temerrüde düşmesi) hâlinde satıcıya tanınan sözleşmeden dönme yetkisinin sonuçlarını düzenler. Taksitle satılan malın alıcıya teslim edilip edilmediğine göre iki ayrı senaryo öngörülür. Mal teslim edildikten sonra taksitler ödenmezse satıcı sözleşmeden dönerse, her iki taraf aldığını geri verir: satıcı tahsil ettiği taksitleri iade eder, alıcı ise malı geri verir. Satıcı, malı kullanması karşılığında hakkaniyete uygun bir kullanım bedeli ve malın olağandışı şekilde kullanımı nedeniyle değer kaybı varsa bunun için tazminat isteyebilir. Ancak satıcının bu taleplerinin toplamı, sözleşme vaktinde ifa edilmiş olsaydı eline geçecek tutarı aşamaz; bu bir tavan sınırdır. Mal teslim edilmeden önce yalnızca peşinat ödenmemişse satıcı döndüğünde, alıcıdan sadece ödenmeyen peşinatın temerrüt tarihinden dönme tarihine kadar işlemiş yasal faizini ve sözleşmenin kurulmasından sonra malın uğradığı değer kaybını isteyebilir. Eğer ceza koşulu kararlaştırılmışsa bu ceza, peşin satış bedelinin yüzde onunu aşamaz. Bu hüküm, satıcının cayma hakkını kötüye kullanarak alıcıyı ezmesini engelleyen bir denge unsuru taşır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi, perakendeci veya esnaf, örneğin bir mobilya mağazası işletiyorsa ve müşterisine taksitle bir ürün sattıysa; müşteri ilk iki taksidi ödedikten sonra ödemeyi durdurursa, satıcı ürünü teslim ettiği için ikinci fıkra değil birinci fıkra devreye girer. Satıcı sözleşmeden dönecekse, müşteriden ürünü geri alır; tüketicinin ödediği taksitleri iade ederken, ürünün kullanılmış olduğu süreye ilişkin bir kullanım bedeli alıkoyabilir. Ürün koltuk takımı ise ve üzerinde sigara yanığı veya yırtık varsa, bu olağandışı kullanım nedeniyle oluşan değer kaybını da tazminat olarak talep edebilir. Ancak şirket sahibi burada dikkatli olmalıdır: Talep edeceği kullanım bedeli ve tazminatın toplamı, sözleşme hiç bozulmasaydı tahsil edeceği toplam satış fiyatı ile faizi aşmamalıdır. Ürün henüz teslim edilmeden önce peşinat ödenmemişse ve satıcı sözleşmeden dönerse ikinci fıkra uygulanır: Bu durumda satıcı yalnızca ödenmeyen peşinatın işlemiş yasal faizini ve malın değer kaybını isteyebilir. Ayrıca taraflar ceza koşulu kararlaştırmışsa, bu ceza peşin satış bedelinin %10'unu geçemez; aksi hâlde aşan kısım mahkemece geçersiz sayılır. SicilAI olarak özellikle sınırlı sorumlu şirketlerde ve KOBİ'lerde satış sözleşmelerinin bu maddeye uygun kurgulanmasını, sözleşme şablonlarında ceza koşulu ve faiz oranlarının doğru belirlenmesini öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Kullanım bedelini fahiş belirlemek: Satıcı, alıcının kullandığı süreyle orantısız yüksek bir kullanım bedeli talep ederse hakkaniyet ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle talep reddedilebilir; bu yüzden emsal kira/değer kaybı verilerine dayanmak gerekir.
• Değer kaybını ispatlayamamak: Olağandışı kullanım nedeniyle oluşan değer azalması, teslim ve iade anındaki durumun fotoğraf, tutanak veya ekspertiz raporu ile belgelenmemesi hâlinde ispat edilemez ve tazminat hakkı kaybolur.
• Üst sınırı aşmak: Satıcının talep edeceği kullanım bedeli ve tazminatın toplamı, sözleşme ifa edilseydi elde edilecek meblağdan fazla olamaz; bu sınırın üzerinde yapılan hesaplamalar mahkemede indirime tabi tutulur.
• Devir öncesi dönmede ceza koşulunu %10'un üzerinde kararlaştırmak: Kanun, peşin satış bedelinin %10'unu aşan ceza koşulunu mutlak bir sınır olarak öngörmüştür; aşan kısım hükümsüzdür.
• Yanlış faiz türü talep etmek: Peşinatın ödenmemesi hâlinde yalnızca yasal faiz istenebilir; akdi veya temerrüt faizi talep etmek hukuken mümkün değildir.