# MADDE 266
Taksitli Satışta Malın Devri Hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, taksitle satış sözleşmelerinde alıcının satış bedelini ödedikten sonra malı ne zaman ve nasıl teslim alabileceğini düzenler. Öncelikle, alıcı bedelin tamamını ödediğinde satıcıdan malın devrini her zaman talep edebilir. Eğer satıcı, malı kendi stokundan değil de üçüncü bir tedarikçiden sağlayarak teslim edecekse, bu tedarik sürecinin tamamlanması için alıcının satıcıya uygun bir süre tanıması gerekir. Bu süre makul olmalı; satılan malın cinsi, pazar koşulları ve satıcının imkânları dikkate alınarak belirlenir.

İkinci fıkra, satıcının malı devredebilmesi için taksitle satış sözleşmesinin kanunda öngörülen koşullara uygun kurulmuş olması gerektiğini hatırlatır. Yani sözleşme, asgari peşinat, vade sayısı ve yazılılık gibi kurallara uygun değilse satıcıya ifa yükümlülüğü doğmaz.

Üçüncü fıkra ise birden çok mal satın alan ya da seçim hakkını saklı tutan alıcı için kısım kısım devir imkânı tanır. Ancak bu talep ancak 256 ncı maddedeki asgari peşinat ödendikten sonra ileri sürülebilir. Mal bir "eşya topluluğu" ise (örneğin bir işletmenin makine parkuru) bütünün bölünemezliği nedeniyle kısmi devir istenemez. Bedelin tamamı henüz ödenmemişse, satıcıdan kısmi teslim yapması istenebilir; fakat bunun için alıcının, kalan borcun %10'u oranında satıcıya teminat bırakması şarttır. Bu teminat, satıcının korunmasını amaçlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir esnaf düşünelim: Satın aldığı fırın ekipmanının taksitlerini bitirdi ancak satıcı, malı "tedarikçiden gelecek" diyerek teslimi sürekli erteliyor. Alıcı bu maddeye dayanarak satıcıya ihtarname çeker, malın devri için örneğin 15 günlük kesin bir süre verir. Bu süre dolduğunda satıcı teslim etmezse alıcı, genel hükümlere göre gecikme tazminatı ve sözleşmeden dönme gibi yollara başvurabilir.

Ticari hayatta özellikle kısmi ödeme yapılmışsa dikkatli olunmalıdır. Örneğin 100.000 TL tutarında üç makine satın alınmış, 60.000 TL ödenmiştir. Alıcı, kalan 40.000 TL'nin %10'u olan 4.000 TL değerinde bir teminatı (nakit bloke, kefalet veya teminat mektubu) satıcıya verirse makinelerden birkaçının teslimini isteyebilir. Bu teminat, borcun tamamı ödenince iade edilir. Ödemelerin takibi, sözleşme şartlarının ve hesap hareketlerinin düzenli tutulması, doğabilecek uyuşmazlıklarda en önemli delildir. İşte bu noktada SicilAI gibi sözleşme, ödeme ve teslimat süreçlerini dijital ortamda kayıt altına alan sistemler, alıcının ve satıcının haklarını ispat etmesinde kolaylık sağlar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Kısmi devir talebinde bulunurken asgari peşinatın ödendiği ispat edilemezse talep reddedilebilir; bu nedenle peşinat ödemesinin banka dekontu ve sözleşme kaydı mutlaka saklanmalıdır.
• Satıcının malı tedarik ederek devredeceği durumlarda "uygun süre" keyfi uzatılmamalı; süre yazılı olarak bildirilmeli ve ihtarnamede açıkça tanımlanmalıdır.
• Satışa konu eşya topluluğu ise kısım kısım teslim talep edilmesi hukuken geçersizdir; aksi takdirde karşı taraf temerrüdü veya haksız ifa talebi gündeme gelebilir.
• Kalan borcun %10'u oranında güvence bırakılmadan satıcıdan kısmi teslim istenmesi, satıcıya reddetme hakkı verir; bu şartın ihlali haksız tazminat doğurabilir.
• Sözleşmede taksitle satışa ilişkin zorunlu kayıtlar (faiz, peşinat, vade sayısı) eksikse satıcı ifadan kaçınabilir ve alıcı bedel ödese dahi devri sağlayamayabilir.