# MADDE 268
Taksitli satış ek bedel isteme geçersizliği

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, taksitli satış sözleşmelerinde alıcıyı koruyan emredici bir kural getirir. İlk fıkraya göre; satıcı, sözleşme kurulurken belirlenen toplam satış bedeline sonradan ek bir bedel ekleme hakkını saklı tutan hiçbir kaydı sözleşmeye koyamaz. Örneğin; bir alıcı beyaz eşyayı 12 taksitle satın aldıysa ve sözleşmede toplam bedel açıkça yazıyorsa, satıcı daha sonra "döviz kur arttı, ek ödeme yap" diyemez. Bu tür bir kayıt geçersizdir.

İkinci fıkra ise, bedelin belirlendiği ancak malın (eşyanın) henüz seçilmediği durumları düzenler. Eğer alıcıya, önceden belirlenmiş bir toplam bedel karşılığında istediği eşyayı seçme hakkı tanınmışsa, satıcı bu seçime tam olarak uymak zorundadır. Satıcı, alıcının seçtiği eşyanın değerini bahane ederek ek ücret talep edemez; yalnızca peşin satıştaki olağan bedelleri dikkate alarak işlem yapmalıdır. Son fıkra ise, bu kurallara aykırı sözleşme şartlarının ancak alıcının lehine olması halinde geçerli olacağını belirtir. Yani alıcıyı koruyan esneklikler tanınabilir ama alıcıyı zor duruma sokan anlaşmalar geçersizdir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Özellikle mobilya mağazaları, elektronik bayileri, otomotiv sektörü ve yapı marketlerde sıkça karşılaşılan bir durumdur. Diyelim ki bir esnaf, toptancıdan vadeli mal alırken sözleşmede toplam bedel yazdı. Toptancı, teslimattan önce "fiyatlar güncellendi, farkı öde" derse, bu madde gereği talebi hukuken geçersizdir. Öte yandan satıcı, alıcıya "bu fiyata dilediğin kumaşı seç" dediyse, alıcı daha pahalı bir kumaş seçtiğinde satıcı, peşin satış fiyatıyla o kumaşı vermekle yükümlüdür; ek fiyat isteyemez.

Sicil işlemlerinde ve ticari sözleşme hazırlıklarında bu madde, sözleşme metinlerinin denetiminde önem taşır. SicilAI üzerinden sözleşme incelenirken, taksitli satış maddelerindeki bu tür "fiyat revizyonu" veya "kur farkı" şartlarının geçersiz olduğu tespiti yapılabilir. Bu nedenle tüccarların, sözleşmelerine koydukları bedel değişikliği kayıtlarını gözden geçirmeleri gerekir. Alıcı açısından ise bu madde, müzakere sırasında güçlü bir pazarlık kozu sağlar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Geçersiz "fiyat farkı" şartı yazmak: Satıcılar, sözleşmeye "satış sonrası maliyet artışları alıcıya yansıtılır" gibi genel ifadeler koymamalıdır. Bu kayıtlar doğrudan geçersiz sayılır.
• "Seçim hakkı" kötüye kullanmamak: Alıcıya belirli bir bedel karşılığında seçim hakkı tanındığı halde, satıcının "bu model daha pahalı" diyerek ürünü teslim etmemesi sözleşmeye aykırılık ve haksız fesih sebebidir.
• Peşin bedel ile taksitli bedel karıştırılmamalı: İkinci fıkradaki yükümlülük, yalnızca taksitli satışlarda ve seçim hakkı saklı tutulduğunda geçerlidir. Satıcı, peşin satış fiyatını aşan bir talepte bulunarak tüketiciyi yanıltmamalıdır.
• Alıcı lehine kayıtların istismar edilmesi: Üçüncü fıkra, alıcı lehine olan anlaşmaları geçerli sayar. Ancak bu, satıcının her türlü ek taahhüdünün otomatik olarak uygulanacağı anlamına gelmez; sözleşme yorumunda dikkatli olunmalıdır.