# MADDE 269
Taksitli Satışta Cayma Hakkı ve Cayma Parası

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, taksitli satış sözleşmelerinde alıcıya tanınan önemli bir geri dönüş hakkını düzenliyor. Eğer malın bedeli bir yıldan uzun bir süreye yayılarak veya süresi hiç belli edilmeden ödenecekse, alıcı malı teslim almadan önce sözleşmeden her zaman tek taraflı olarak cayabilir. Bu cayma hakkının bedeli ise "cayma parası"dır. Kanun koyucu, bu cayma parasının bir cezaya dönüşmesini engellemek için üst sınır getirmiştir: Cayma parası, satıcının toplam alacağının %2'sinden az, %5'inden fazla olamaz. Alıcı, sözleşme gereği ödediği tutarların cayma parasını aşan kısmını, yani fazla ödediği her şeyi, bu tutarların getirisi (faiz veya işlemiş kazanç) ile birlikte geri isteyebilir. Ayrıca madde, alıcının ağır koşulları nedeniyle cayma parası ödemekten kurtulduğu istisnai durumları da saymıştır: Alıcının ölmesi, sürekli olarak kazanç elde edemeyecek hale gelmesi veya satıcının, sözleşmenin yerine geçmek üzere önerilen normal koşullardaki yeni bir taksitli satış sözleşmesini kabul etmemesi hâllerinde cayma parası istenemez. Bu düzenleme, özellikle taksitli ve uzun vadeli satışlarda zayıf konumdaki alıcıyı korumayı amaçlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir beyaz eşya mağazası düşünelim: Müşteri, 24 ay taksitle 48.000 TL'lik bir ürün satın alsın. Satış sözleşmesi imzalanır, ancak ürün henüz teslim edilmemiştir. Müşteri 3 ay sonra pişman olur ve cayma hakkını kullanırsa, satıcı yalnızca toplam alacağının %2-5'i arasında bir cayma parası kesebilir. Örneğin bu oranı %5 olarak belirlemişse, kesebileceği tutar 2.400 TL'dir. Müşteri bu 3 ayda 6.000 TL taksit ödediyse, kalan 3.600 TL'yi (yani 6.000 - 2.400) işlemiş faiziyle birlikte iade etmek zorundadır. Satıcı, cayma parasını sözleşmede daha yüksek göstererek bu kuralı aşamaz; aksi hâlde kanundaki %5 sınırı uygulanır. Esnaf açısından bu durum, satışı kesinleştirmek için malı bir an önce teslim etmenin veya sözleşme süresini iyi yapılandırmanın önemini ortaya koyar. Unutmayın ki bu hak yalnızca bir yılı aşan veya belirsiz süreli taksitli satışlarda doğar; peşin veya kısa vadeli satışlarda bu madde uygulanmaz. SicilAI olarak önerimiz, sözleşme şartlarını ve cayma bedelini daha en baştan net biçimde yazılı hale getirmeniz ve taksit planınızı bu yasal sınırlara göre kurgulamanızdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Cayma parasını serbestçe belirlemek: Sözleşmeye %10 veya daha yüksek bir cayma bedeli koymak geçersizdir; kanun %5 tavanını emredici olarak düzenlemiştir.
• Oran hesabını yanlış yapmak: %2-5 aralığı, satıcının "toplam alacağı" üzerinden hesaplanmalıdır. Malın peşin değeri ile taksitli toplam bedel arasındaki fark (vade farkı) da bu toplam alacağa dahildir; yapılan hesaplamalarda bu tutarın dışlanması hatalıdır.
• İadeyi eksik yapmak: Alıcının ödediği toplam tutardan yalnızca cayma parası düşülmeli; kalan miktarın getirisiyle (yasal faiziyle) iadesi unutulmamalıdır.
• İstisnaları göz ardı etmek: Alıcının ölümü, sürekli iş göremezlik durumu veya satıcının yeni taksit önerisini reddetmesi hâlinde cayma parası talep etmek yasa dışıdır.
• Malın devrinden sonra cayma hakkı tanımak: Bu madde kapsamındaki cayma hakkı, yalnızca mal devredilmeden (teslim edilmeden) önce kullanılabilir; teslim sonrası durumda farklı hükümler devreye girer.