# MADDE 286
Bağışlama Ehliyeti Savurganlık İptali

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde iki temel kural içerir. İlk fıkra, bağış yapma ehliyetini düzenler: ayırt etme gücüne sahip ve fiil ehliyetini haiz herkes, bazı istisnalar dışında bağışlama yapabilir. Bu istisnaların başında eşler arasındaki mal rejiminden kaynaklanan sınırlamalar gelir. Örneğin, yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde bir eş, mal rejimi sözleşmesiyle veya yasada tanınan yetkiler dışında, paylaşıma tabi bir malı tek başına serbestçe bağışlayamaz. Miras hukukundaki saklı pay kuralları da bağışlama yoluyla aşılamaz; miras bırakanın saklı paya zarar verecek şekilde yaptığı bağışlar, mirasçılar tarafından tenkis davasına konu edilebilir.

İkinci fıkra ise daha özel bir iptal yoludur. Bağışı yapan kişi hakkında, bağış tarihinden itibaren bir yıl içinde "savurganlık" sebebiyle kısıtlanma (hacir) davası açılmış ve bu dava sonucunda kişinin kısıtlanmasına karar verilmişse, mahkeme o bağışı iptal edebilir. Böylece kanun, savurgan kişinin malvarlığını bağış görüntüsü altında dağıtarak hem kendisini hem de bakmakla yükümlü olduğu kişileri zor duruma düşürmesini engellemeyi amaçlar. Bu bir iptal davasıdır; bağış kendiliğinden geçersiz olmaz, mahkeme kararıyla sözleşme ortadan kaldırılır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Şirket sahipleri ve esnaf açısından bağışlama tekniği, mal kaçırma veya alacaklılardan mal saklama amacıyla kötüye kullanılabilmektedir. Uygulamada bir tüccarın üzerindeki gayrimenkulü ya da ticari aracı "bağış" yoluyla devrettiği, ancak gerçekte bir bedel alışverişi yaptığı görülür. Böyle bir durumda tapu, noter ve sicil kayıtlarında görünen işlem ile tarafların gerçek iradesi birbirinden farklı olur; bu da hem iptal davalarına zemin hazırlar hem de vergi ve hukuki sorumluluk doğurur.

Esnaf ve şirket ortakları ticari işletmenin devrinde ya da limited şirket hissedarlığının muvazaalı naklinde bağış yolunu seçmemelidir. Sicil dosyalarında bağış amaçlı hisse devirleri, "hileli devir" veya "alacaklılardan mal kaçırma" iddiasıyla incelenebilir. SicilAI olarak önerimiz, bağış işlemi yapılmadan önce kişinin fiil ehliyetinin, varsa kısıtlanma kararının ve mal rejimi sözleşmesinin mutlaka teyit edilmesidir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Bağış yapan tarafın kısıtlı (hacir altında) olup olmadığının kontrol edilmemesi: fiil ehliyeti yoksa bağış kesin hükümsüz sayılır.
• Bir yıllık hak düşürücü sürenin kaçırılması: bu süre bağışın yapıldığı tarihten başlar ve dava mutlaka bu sürede başlatılmış olmalıdır.
• Mal rejimi veya saklı pay sınırlamalarına rağmen usulsüz büyük bağışlar yapılması; bu işlemler iptal ya da tenkis davası riski taşır.
• Gizli satış görünümünde bağış düzenlenmesi: tarafların gerçekte bedelli satış yaptığı hâlde sözleşmeye "bağış" yazılması, vergi kaybı ve cezai sorumluluk yaratır.
• Taşınmaz bağışlarının resmi şekilde yapılmaması; yazılı sözleşme veya tapu işlemi olmadan geçerlilik ve ispat sorunları doğar.