# MADDE 287
Fiil Ehliyeti Olmayan Kişide Bağış Kabulü

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 287. maddesi, bağışlama sözleşmelerinde özel bir durumu düzenler: Fiil ehliyeti bulunmayan ancak ayırt etme gücüne sahip olan kişilerin bağışı (hediyeyi) kabul edebilmesi. Fiil ehliyeti, kişinin kendi işlemleriyle hak ve borç oluşturabilmesidir. Ayırt etme gücü ise, kişinin yaptığı işlemin sonuçlarını anlayabilme ve davranışını bu doğrultuda yönlendirebilme yeteneğidir. Örneğin, ergin olmayan bir çocuk (küçük) veya yasal danışmanlık/kısıtlama altındaki bir yetişkin ayırt etme gücüne sahip olabilir, ancak fiil ehliyeti yoktur. Normal şartlarda böyle bir kişinin yaptığı hukuki işlemler geçersizdir. Fakat madde, bağışlamanın kişiye bir yük getirmeyen, aksine yarar sağlayan bir işlem olması nedeniyle istisna tanımıştır. Bu kişi, bağışlamayı tek başına kabul edebilir. Ancak bu kabul kesin değildir. Bağışlananın yasal temsilcisi (veli, vasi veya kayyım), bu kabulü yasaklayabilir veya bağışlanan şeyin geri verilmesini emredebilir. Böyle bir durumda bağışlama ortadan kalkar ve taraflar eski hale döner. Bu hüküm, iş dünyasında özellikle hediye, promosyon veya sponsorluk söz konusu olduğunda karşı tarafın hukuki durumunu kontrol etme zorunluluğunu doğurur.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Ticari hayatta bir şirket veya esnaf, yeni müşteri kazanmak, sadakati artırmak veya tanıtım yapmak amacıyla çeşitli hediyeler, hediye kartları, indirim kuponları veya numune ürünler dağıtabilir. Bu tür bir bağışın alıcısının fiil ehliyeti bulunmayan bir kişi (örneğin 17 yaşında bir genç veya kısıtlı bir yetişkin) olması durumunda madde devreye girer. Diyelim ki bir yazılım firması, bir fuarda stant açtı ve katılımcılara ücretsiz lisans verdi. Katılımcılardan biri, velayeti altında olduğu için fiil ehliyeti olmayan ama ayırt etme gücü yerinde olan 17 yaşında bir gençtir. Genç bu lisansı kabul etti. Ancak ertesi gün gencin babası (yasal temsilci) firmaya bir ihtarname göndererek bu bağışı reddettiğini ve lisansın iptal edilmesini istedi. Bu durumda bağışlama ortadan kalkar. Firma, verdiği lisansı geri almak ve kayıtlarını düzeltmek zorunda kalır. Pratikte bu tip durumlarla karşılaşmamak için firmaların, hediye veya bağış yapmadan önce karşı tarafın reşit olup olmadığını veya kısıtlı olup olmadığını araştırması gerekir. SicilAI üzerinden yapılan hukuki ön değerlendirmelerde, bu madde kapsamında özellikle bağışın iade riski bulunan senaryolar için şirketlere, alıcının yasal temsilcisinden yazılı onay almaları önerilir. Bu sayede sonradan doğabilecek iade talepleri ve anlaşmazlıkların önüne geçilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Bağış yapılan kişinin fiil ehliyetinin olup olmadığını kontrol etmemek: Özellikle B2C satışlarda ve kampanyalarda, alıcının 18 yaşından küçük olması veya kısıtlı olması durumunda, bağışlama ileride yasal temsilci tarafından reddedilebilir.
• Yasal temsilcinin onayını almamak: Bağışın kalıcı olması için, şüpheli durumlarda veli veya vasiden yazılı onay almak en güvenli yoldur. Aksi halde bağışlanan mal veya hakkın geri istenmesi riski doğar.
• Muhasebe ve stok kayıtlarında düzeltme yapmak zorunda kalmak: Bağış ortadan kalktığında, yapılan gider veya stok çıkışı iptal edilmeli, KDV ve diğer vergisel yükümlülükler yeniden değerlendirilmelidir. Bu işlemler fatura ve kayıtlarda karmaşaya yol açabilir.
• "Kabul edildi" varsayımına güvenmek: Fiil ehliyeti olmayan kişinin kabulü, yasal temsilcinin sessiz kalması durumunda yürürlükte kalır; ancak temsilcinin bilgisi dışında gerçekleşen kabul, temsilci öğrendiğinde itiraz ederse geçersiz olur. Bu belirsizlik dönemi ticari planları bozabilir.
• Bağışlanan şeyin değer kaybı veya iadesinde yaşanacak anlaşmazlıklar: Geri verme emri ile birlikte malın aynen iadesi gerekir; mal tüketilmiş veya satılmışsa, maddi tazminat gündeme gelebilir. Bu durum taraflar arasında uzun süreli hukuki uyuşmazlıklara neden olabilir.