# MADDE 288
Bağışlama Sözü Şekil Şartları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 288. maddesi, bir bağışlama sözü vermenin (gelecekte bir bağış yapılacağının vaat edilmesinin) hukuken geçerli olabilmesi için hangi şekil şartlarının arandığını düzenler. Madde üç temel kural getirir:

• Taşınır mallarda ve alacaklarda yazılı şekil şartı: Bir kişi, bir taşınır malını veya bir alacağını bağışlayacağına dair söz veriyorsa, bu sözleşmenin yazılı yapılması zorunludur. Sözlü olarak verilen bir bağışlama sözü, kural olarak hukuken geçersizdir.
• Taşınmazlarda resmi şekil şartı: Bir taşınmazın (arsa, ev, dükkan vb.) veya taşınmaz üzerindeki bir ayni hakkın (örneğin üst hakkı, kaynak hakkı) bağışlanacağına dair söz verilmesi halinde, sözleşmenin geçerli olması için resmi şekilde (noter veya tapu dairesinde) düzenlenmesi gerekir. Adi yazılı sözleşme dahi bu durumda yetersizdir.
• Şekle aykırılığın müeyyidesi: Şekle uyulmadan yapılan bağışlama sözü verme geçersizdir. Ancak bağışlayan, bu geçersiz sözü kendi isteğiyle yerine getirirse (malı gerçekten teslim eder veya devrederse), bu işlem elden bağışlama hükmünde sayılır ve geçerli hale gelir. Bu afet kuralı, taşınmaz bağışları için geçerli değildir; taşınmaz bağış sözü resmi şekle aykırıysa, bağışlayan malı devretse bile ortada geçerli bir bağışlama olmayabilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Şirket sahipleri ve esnaflar için bu madde, özellikle şirket hisseleri, demirbaşlar veya şirkete ait taşınmazlar söz konusu olduğunda kritik önem taşır. Örneğin, bir işletme sahibi, ortağı olduğu şirketteki hissesini bir aile üyesine bağışlamak istediğinde bu sözü yazılı bir sözleşmeye bağlamalıdır. Aksi takdirde söz geçersiz olur ve bağışlanan kişi bu hakkı talep edemez.

Daha da önemlisi, şirkete kayıtlı bir taşınmazın bağışlanması söz konusu olduğunda, tarafların notere veya tapu müdürlüğüne giderek resmi işlem yapması zorunludur. Bir bağış vaadi sözleşmesinin sadece avukat huzurunda imzalanması veya adi yazılı sözleşme yapılması, ileride "bu söz geçersizdi" savunmasına yol açabilir. Bu durum, şirket ortakları arasında anlaşmazlık çıkardığında ticari hayatı ciddi biçimde sekteye uğratır. SicilAI platformu olarak verdiğimiz danışmanlıklarda, özellikle aile şirketlerinde hisse devri ve taşınmaz bağışı konularında bu şekil şartlarına uyulmamasının en sık görülen uyuşmazlık kaynaklarından biri olduğunu gözlemliyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Adi yazılı sözleşmenin taşınmazda geçersiz olması: En büyük hata, bir taşınmaz bağışı vaadini notere gitmeden, iki şahidin huzurunda sadece yazılı bir kağıtla yapmaktır. Bu sözleşme resmi şekil olmadığı için mahkemede geçersiz sayılır.
• Sözlü bağışlama sözüne güvenmek: "Yarın yaparız, ben sana söz veriyorum" tarzı sözlü vaatler, hukuken bağlayıcı değildir. Bağışlanan kişi bu sözün yerine getirilmesini dava edemez.
• Şekle aykırı işlemin kısmen ifası: Geçersiz bir bağış sözü üzerine bağışlanan mal teslim edilmişse, elden bağışlama hükmü geçerli olabilir ancak bu durum ispat sorunlarını beraberinde getirir. Özellikle taşınmazlarda, tapu devri yapılmış olsa bile resmi şekle aykırılık nedeniyle açılan davalarla karşılaşılabilir. Mutlaka noter veya tapu dairesinde işlem yapılmalıdır.
• Vergi boyutunun göz ardı edilmesi: Bağışlama işlemleri, veraset ve intikal vergisi açısından bildirim yükümlülüğü doğurur. Şekil şartlarına uyulmuş olsa bile, bu idari bildirimlerin süresinde yapılmaması ayrı bir cezai risk oluşturur.
• Mal rejimi ve diğer yasal kısıtlamalar: Bağış yapacak kişinin evli olması halinde, yasal mal rejimi (edinilmiş mallara katılma) kapsamında eşin rızasının gerekip gerekmediği mutlaka araştırılmalıdır.