# MADDE 290
Koşullu Bağışlama Ölüme Bağlı Tasarruf Rehberi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 290. maddesi, bağışlama sözleşmesinin bir koşula bağlanabileceğini düzenler. Günlük dilde ifade etmek gerekirse; bir kişi malını veya parasını başkasına verebilir, ancak bu verme işlemini belirli bir şartın gerçekleşmesine bağlayabilir. Örneğin "üniversiteyi bitirirsen sana dairemi bağışlıyorum" gibi.

Maddenin ikinci fıkrası ise kilit önemdedir: Yerine getirilmesi, bağışlayanın ölümüne bağlanmışsa, artık bu işlem normal bir bağış değil, bir vasiyete dayalı ölüme bağlı tasarruf sayılır. Yani "Ben öldükten sonra şu evim yeğenime bağışlanacaktır" şeklinde bir beyanda bulunan kişi, bunu vasiyetname şeklinde yapmak zorundadır. Aksi takdirde bu bağış, şekil eksikliği nedeniyle hükümsüz kalabilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Özellikle işletme sahiplerinin şirket hisselerini, taşınmazlarını veya ticari itibarını çocuklarına ya da çalışanlarına devretme düşüncesiyle sıkça karşılaşıyoruz. Diyelim ki bir esnaf, ölümünden sonra dükkanının tapusunu çalışanına bırakmak istiyor. Bu isteğini sadece sözlü beyanla veya adi bir yazıyla yaparsa, TBK m.290 uyarınca bu işlem geçerli olmaz. Zira ölüme bağlı olarak yapılacak bu bağış, Medeni Kanun'un aradığı resmi vasiyetname veya el yazılı vasiyetname şekline uygun olarak düzenlenmelidir.

Sicil işlemleri açısından, ticaret sicili veya tapu müdürlüğünde bir tescil yapılacaksa, yetkili memur mutlaka bağışın sağlar arası bir işlem mi yoksa ölüme bağlı bir tasarruf mu olduğunu kontrol eder. Ölüme bağlı bir bağışta, bağışlayanın sağlığında tapu devri yapılamaz; işlem ancak vasiyetnamenin açıklanması ve mirasçılara tebliğinden sonra sonuç doğurur. SicilAI platformu üzerinden yapılan ön incelemelerde, özellikle bu ayrımın gözetilmesi gerektiğini sıklıkla vurguluyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Şekil şartına uyulmaması: Ölüme bağlı bağışlar, noterde düzenleme veya el yazılı vasiyetname ile yapılmazsa tamamen geçersiz sayılır. Bu, işletme sahibinin son arzusunun uygulanamamasına yol açar.
• Saklı pay ihlali: Ölüme bağlı bağış, mirasçıların saklı paylarını zedelerse, mirasçılar tenkis (indirim) davası açarak bağışın azaltılmasını talep edebilir.
• Koşulun askıda kalması: Ölüm koşulu gerçekleşmeden önce bağışlanan malın üzerinde tasarruf edilmesi, bağışlayanın diğer alacaklılarının haciz işlemlerine konu olabilir ve bağışlanan kişi mağdur olur.
• Sağlar arası bağışla karıştırılması: Koşul henüz gerçekleşmediği halde tapuda devir yapılırsa, bu işlemin iptali gündeme gelebilir. Bu nedenle işlem türü doğru belirlenmeli ve uzman hukuki destek alınmalıdır.