# MADDE 294
Bağışlayan Sorumluluğu Ağır Kusur Garanti Sözü

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 294. maddesi, bağışlama sözleşmesinde bağışlayanın (bağışı yapan tarafın) sorumluluğunu bilinçli olarak sınırlandırmaktadır. Bu maddeye göre bağışlayan, bağışlamadan doğan zarardan; bu zarara ağır kusuruyla (kast veya ağır ihmal) sebep olmadıkça bağışlanana karşı sorumlu tutulamaz. Yani bağışlanan malın ayıplı, hasarlı veya hatalı çıkmasından doğan zararlar kural olarak bağışlayana yüklenemez. Bağışlayan, bir satıcının taşıdığı gibi "ayıptan sorumluluk" yüklenmez; çünkü bağışlama karşılıksız bir işlemdir ve kanun koyucu bu nedenle bağışlayanı koruma altına almıştır. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrası önemli bir istisna getirir: Bağışlayan, bağışlanılan şey veya alacak hakkında ayrıca bir garanti sözü vermişse, bu garanti sözüne bağlı olarak sorumlu hâle gelir. Başka bir ifadeyle; bağışlayan “bu malın arızası olmayacak” veya “bu alacak tahsil edilebilir” şeklinde garanti beyanında bulunduysa, bu beyanını sözleşmeye dönüşen bir taahhüt gibi yerine getirmek zorundadır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Ticari hayatta şirketler arasında mal bağışı, şirket ortaklarının kendi hisselerini başka bir ortağa veya aile şirketinde üçüncü kişiye bağışlaması sık karşılaşılan bir durumdur. Örneğin (A) Limited Şirketi, atıl durumda duran yeni bir ambalaj makinesini (B) Limited Şirketi’ne bağışlamıştır. Makine kurulduktan sonra elektrik kaçağı nedeniyle yangın çıkar ve (B) şirketinin stokları zarar görür. Bu yangının nedeni, makinenin üretimden kaynaklanan gizli bir ayıbıysa ve (A) bu ayıbı bilmiyor veya basit dikkatle bilmesi beklenmiyorsa, (A) zarardan kural olarak sorumlu olmaz. Fakat (A) yetkilileri, makinenin ayıplı olduğunu bilmesine rağmen bunu gizleyerek bağış yapmışsa, burada ağır kusur gündeme gelir ve (A)’nın tazminat yükümlülüğü doğar. Ayrıca (A), bağış sırasında “makine en az 3 yıl boyunca tam verimle çalışır” şeklinde yazılı veya sözlü bir garanti vermişse, bir arıza hâlinde (B) bu garantiye dayanarak bakım masraflarını ve uğradığı kâr kaybını talep edebilir.

Sicil ve bürokrasi açısından ise özellikle noterde yapılan bağış işlemlerinde, garanti sözlerinin sözleşme metninde açıkça yer alıp almadığı belirleyicidir. SicilAI üzerinden güncel mevzuat ve içtihat takibi yaparken, bağışlayan şirketlerin bu madde uyarınca sorumluluk istisnasından faydalanabilmesi için garanti beyanından kaçınması; buna karşılık bağışlanan şirketin ise korunmak için yazılı garanti talep etmesi gerektiğini bilmesi önemlidir. Özellikle malvarlığı devri niteliğindeki bağışlarda tarafların, bu maddeyi sözleşmelerinde açıkça atıf yaparak düzenlemeleri önerilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sözlü garanti sözünün ispat sorunu: Bağışlayanın sözlü olarak “malın sorunsuz çalışacağını” ifade etmesi hukuken garanti sözü sayılabilir; ancak bu durumda bağışlanan taraf, garantinin varlığını ispat etmekte zorlanabilir. Garanti sözü verilecekse mutlaka yazılı bağış sözleşmesine eklenmelidir.
• Ağır kusurun ispat külfeti: Zararın bağışlayanın kastı veya ağır ihmalinden kaynaklandığını ispat yükü bağışlanandadır. İspat edilemeyen durumlarda bağışlayan sorumlu tutulmayacaktır.
• Garanti kapsamının belirsiz bırakılması: “Makine iyidir” gibi genel ifadeler garanti sözü olarak yorumlanabilir ve bağışlayanı beklenmedik bir tazminat yükü altına sokabilir. Garanti veriliyorsa süresi, kapsamı ve istisnaları açıkça yazılmalıdır.
• Süreye ilişkin düzenleme yapılmaması: Satım sözleşmesindeki ayıp ihbar süreleri bağışlamada doğrudan uygulanmaz. Taraflar garanti süresini ve ihbar süresini kararlaştırmazsa, uyuşmazlık uzun yargılamalara ve belirsizliğe yol açar.
• Uygulamada "bağış" adı altında gizli satış yapılmaya çalışılması: Tarafların bir bedel alıp işlemi bağış gibi göstermesi durumunda, maddenin koruyucu hükmü uygulanmaz; bu durum vergi ve ceza risklerini beraberinde getirir.