# MADDE 295
Bağışlamada Geri Alma Şartları ve Dönme Hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 295, bağışlayan tarafa belirli şartlar altında bir koruma kalkanı sunar. Türk Borçlar Kanunu'na göre bağışlama, bir cömertlik işlemi olsa da mutlak ve kayıtsız şartsız değildir. Eğer bağışlanan kişi, bağışlayana ya da onun yakınlarına karşı ağır bir suç işlerse (örneğin yaralama, hakaret, dolandırıcılık gibi fiiller), bağışlayan bu iyiliğinden dönebilir. Aynı şekilde bağışlanan; bağışlayana veya ailesine karşı kanundan doğan bakım, sadakat, saygı gibi yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal ederse de bağış geri alınabilir. Üçüncü durum ise şarta bağlı bağışlamalarla ilgilidir: Bağışlayan, "Bu evi sana veriyorum ama sen de her yıl şu vakfa bağış yapacaksın" gibi bir koşul öne sürmüşse ve bağışlanan bu koşulu haklı bir sebep olmaksızın yerine getirmezse, bağışlayanın geri alma hakkı doğar. Önemli bir sınır vardır: Geri istenecek miktar, bağışlananın bağışlama konusundan hâlâ elde ettiği zenginleşme kadardır; başka bir deyişle bağışlanan, malı elinden çıkarmış veya tüketmişse, geri verme borcu mevcut zenginleşme ölçüsünde sınırlanır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Ticari hayatta bağışlama, özellikle şirketlerin ortaklarına, aile şirketlerinde yakın akrabalarına veya iştiraklerine yaptığı bedelsiz devirlerde karşımıza çıkar. Diyelim ki bir tekstil firmasının kurucusu, şirketteki payının bir kısmını oğluna bağışladı, ancak oğul daha sonra babasına karşı ağır bir suç işledi veya babanın kefil olduğu borçları ödemeyerek kanuni yükümlülüklerini ağır ihlal etti. İşte bu durumda baba, Madde 295'e dayanarak bağışı geri alabilir ve hisselerin tescili için şirket genel kurulunda alınmış kararın veya pay devrinin düzeltilmesini talep edebilir. Sicil işlemleri açısından bu tür bir geri alma, limited şirket pay devrini bağış yoluyla yapmış tarafların ticaret sicil müdürlüğünde tesciline konu olan kayıtların düzeltilmesini gündeme getirebilir. Bağışlayan, noter aracılığıyla yazılı ihtarname çekerek geri alma iradesini bildirmeli ve sorunu önce sulh yoluyla, sonuç alınamazsa dava yoluyla çözmelidir. Burada zaman aşımı süreleri kritiktir; çünkü bağışlayan, haklı sebebi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ve her hâlde bağıştan doğan haklarını kullanmalıdır. SicilAI olarak önerimiz, şirket payı bağışlarının yapıldığı sözleşmelere, hangi şartlarda geri alınabileceğine dair açık ve yazılı hükümler eklenmesi ve bu süreçlerin bir avukat eşliğinde yürütülmesidir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Geri alma hakkının belirli süreler içinde kullanılmaması: Haklı sebebin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde bağış tarihinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra dava açılması hâlinde talebin reddedilme riski vardır.
• Zenginleşme ölçüsünün yanlış hesaplanması: Bağışlanan mal satılmış veya tüketilmişse, geri verme yükümlülüğü malın kendisi değil, bağışlananın hâlâ elinde kalan değer kadardır. Talep bu ölçüyü aşarsa mahkeme kısmen reddedecektir.
• Ağır suç veya önemli aykırılığın ispat edilememesi: Soyut iddialar yeterli değildir; kesinleşmiş mahkeme kararı veya güçlü delillerle kanıtlanması gerekir.
• Pay devirlerinde tescil hükümlerinin göz ardı edilmesi: Ticaret sicilinde yapılan bağış amaçlı pay devirlerinde, geri alma işleminin usulüne uygun şekilde tescil ve ilan ettirilmemesi hâlinde üçüncü kişilerin iyi niyetli kazanımı söz konusu olabilir.