# MADDE 377
Kiralamada Hayvan Zarar Sorumlulugu

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 377. maddesi, hayvan kirası sözleşmelerinde kiracının (hayvanı geçici olarak alan kişinin) sorumluluk dengesini kurar. Madde üç temel kural içerir:

• Aksine anlaşma veya yerel âdet yoksa kiracı, kiralanan hayvanın bir zarara uğraması hâlinde bundan sorumludur. Ancak bu sorumluluktan kurtulabilmesi için zararın, kendisinin gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen meydana geldiğini ispat etmesi gerekir. Yani sorumluluk kural, kurtuluş istisnadır.
• Hayvanın olağanüstü koruma giderleri ile karşılaşılırsa (örneğin ani bir hastalık veya yaralanma tedavisi) ve bu masraf kiracının kendi kusurundan kaynaklanmıyorsa, kiracı bu giderleri kiraya verenden tazminat olarak isteyebilir.
• Kiracı, hayvanın başına gelen önemli kazaları veya hastalıkları vakit kaybetmeden kiraya verene bildirmek zorundadır. Bu bir bildirim yükümlülüğüdür.

Bu madde, hayvanın bir “mal” gibi değil, bakım ve gözetim gerektiren canlı bir varlık olduğu gerçeğine dayanır. İş dünyası açısından bilinmesi gereken temel nokta: Kiracı, hayvanı teslim aldığı andan itibaren onunla ilgili risklerin büyük kısmını üstlenir; ancak kusursuz olduğunu ispat ederse veya olağanüstü masrafları belgeleyebilirse kiraya verene başvurabilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir süt çiftliği işletmecisi düşünelim: Süt verimini artırmak için damızlık bir boğa kiralar. Sözleşmede aksine hüküm yoksa, boğa kiracının ahırında bakılırken hastalanırsa veya kaza geçirirse kiracı bu durumdan sorumlu olur. Kiracı, ahırın hijyenini sağladığını, yemini düzenli verdiğini ve veteriner kontrolünü yaptırdığını ispat edebilirse sorumluluktan kurtulabilir. Ancak boğa, ahırdaki başka bir hayvanın saldırısı sonucu yaralanırsa ve bu durumda veteriner masrafı doğarsa, kiracı bu olağanüstü gideri kiraya verenden talep edebilir. Üstelik bu masrafın kendi kusurundan kaynaklanmadığını göstermesi yeterlidir; kiraya verenin ödememesi için haklı bir sebep bulunmalıdır.

Sicil süreçlerinde karşılıklı tutanaklar büyük önem taşır. Hayvan teslim edilirken sağlık raporu, aşı karnesi ve mevcut yaralanmaların fotoğraflı tespiti yapılmalıdır. Kiracı, olağanüstü bir giderle karşılaştığında veteriner faturalarını ve reçetelerini saklamalı; kiraya verene yazılı bildirimde bulunmalıdır. Ayrıca kira sözleşmesine “hayvanın hastalanması hâlinde masrafların kime ait olacağı” ve “ölüm riski” gibi maddeler eklemek, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önler. SicilAI olarak önerimiz: Hayvan kirası sözleşmelerinde bu maddeyi açıkça düzenleyin ve tüm bildirimleri yazılı, tarihli ve imzalı belgeleyin.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• İspat yükünün göz ardı edilmesi: Kiracı, hayvanın zarar gördüğü durumda “benim kusurum yok” demekle yetinmemeli; bunu veteriner raporları, bakım kayıtları ve tanık beyanlarıyla ispatlamalıdır. Aksi takdirde tazminatla karşı karşıya kalır.
• Olağanüstü giderlerin zamanında bildirilmemesi: Kiracı, hayvanın hastalığını veya kazayı gecikmeksizin kiraya verene bildirmezse, hem tazminat talep hakkını kaybedebilir hem de kötü niyetli kabul edilebilir. Bildirimi noter veya iadeli taahhütlü mektupla yapmak en güvenli yoldur.
• “Aksine anlaşma” maddesinin boş bırakılması: Sözleşmede sorumluluğun kapsamı açıkça yazılmazsa kanundaki varsayılan kural uygulanır. Bu nedenle hayvanın değeri, bakım standardı ve masrafların paylaşımı sözleşmede netleştirilmelidir.
• Yerel âdetin araştırılmaması: Madde, “yerel âdet” varsa kiracının sorumluluğunu değiştirebileceğini söyler. Taraflar, hayvan kiralamanın yaygın olduğu bölgedeki uygulamaları bilmiyorsa beklenmedik bir sorumlulukla karşılaşabilir. Sözleşme yapılırken bu husus mutlaka araştırılmalıdır.
• Hayvanın ölümü veya kaybolması hâlinin düzenlenmemesi: Madde yalnızca zarar ve hastalığı kapsar. Ölüm, kaybolma veya üçüncü kişilere verilen zararlar için ayrı maddeler ve sigorta teminatı devreye girer. Bu riskler sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.