# MADDE 379
Kullanım Ödüncü Sözleşmesi Tanımı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 379. maddesi, halk arasında "ariyet" olarak bilinen kullanım ödüncü sözleşmesinin temel tanımını yapar. Bu sözleşme, bir kişinin bir eşyayı karşılıksız olarak başka birinin kullanımına bıraktığı, kullanan kişinin de bu eşyayı kullandıktan sonra geri vermeyi üstlendiği bir anlaşmadır. Buradaki en kritik nokta, "karşılıksızlık" unsurdur. Yani ödünç veren, eşyanın kullanılması karşılığında herhangi bir ücret, kira bedeli veya menfaat talep edemez. Ödünç alan da eşyanın mülkiyetini kazanmaz; yalnızca geçici bir kullanım hakkı elde eder. Örneğin, bir işletmenin deposundaki yazıcıyı komşu esnafa bir haftalığına ücretsiz vermesi, kullanım ödüncü sözleşmesine tipik bir örnektir. Madde, sözleşmenin kurulması için eşyanın kullanım amacının ve süresinin açık olması gerektiğini de dolaylı biçimde ortaya koyar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Şirketler arasında sıkça karşılaşılan makine-ekipman geçici kullanımı, ofis demirbaşlarının ücretsiz tahsisi veya fuar ürünlerinin bir başka işletmede sergilenmesi gibi durumlar kullanım ödüncü sözleşmesi kapsamında değerlendirilir. Bu tür bir işlem, ticaret siciline tescil edilme zorunluluğu doğurmaz; muhasebe kayıtlarında da genellikle nazım hesaplarda izlenir. Ancak özellikle taraflar arasında çıkabilecek anlaşmazlıklarda, sözleşmenin yazılı olması ispat açısından büyük önem taşır. SicilAI platformunda hazırladığımız rehberlerde de vurguladığımız gibi, kullanım süresi, eşyanın hangi amaçla kullanılacağı, bakım giderlerinden kimin sorumlu olacağı ve hasar halinde tazminatın nasıl hesaplanacağı gibi hususları içeren kısa bir protokol düzenlemek, ileride doğacak uyuşmazlıkların önüne geçer. Ayrıca, bu madde kira sözleşmesinden ayrıldığı için vergi boyutu da farklıdır: Kullanım ödüncünde kira geliri olmadığından KDV veya stopaj söz konusu olmaz; ancak işlemin gerçekten karşılıksız olduğunun belgelenmesi gerekir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sözleşmenin yazılı yapılmaması en sık rastlanan hatadır. Sözlü anlaşmalar, uyuşmazlık durumunda ispat güçlüğü yaratır.
• Kira sözleşmesiyle karıştırılması önemli bir risktir. Taraflar herhangi bir bedel kararlaştırırsa ortada kullanım ödüncü değil, kira sözleşmesi vardır ve vergisel yükümlülükler doğar.
• Ödünç alanın eşyayı sözleşmede belirtilen amaç dışında kullanması, ödünç verene sözleşmeyi feshetme ve tazminat talep etme hakkı verir.
• Ödünç alan, ödünç verenin açık rızası olmadan eşyayı üçüncü bir kişiye kullandıramaz. Aksi halde doğan tüm zararlardan bizzat sorumlu olur.
• Geri verme süresinin belirlenmemesi, taraflar arasında ciddi anlaşmazlık yaratabilir. Süre açıkça yazılmalı veya kullanım amacının ne zaman sona ereceği netleştirilmelidir.
• Bakım ve onarım masraflarının kime ait olduğu önceden kararlaştırılmazsa, olağan aşınma ile kullanıcı hatasından kaynaklanan hasarlar arasındaki sınır tartışmalı hale gelir.