# MADDE 387
Tüketim Ödüncü Sözleşmesinde Faiz Koşulları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Türk Borçlar Kanunu’nun 387. maddesi, tüketim ödüncü (yani geri verilmek üzere verilen para veya misli eşya borcunda) faiz istenip istenemeyeceğini ikiye ayırarak düzenler. Birinci fıkraya göre ticari olmayan tüketim ödüncünde, yani iki kişinin aralarındaki günlük hayat ilişkisi nedeniyle yaptıkları borç alıp verme işleminde, taraflar açıkça faiz kararlaştırmamışsa borç veren faiz isteyemez. Örneğin bir arkadaşınıza veya akrabanıza 10.000 TL verirseniz ve ortada “aylık şu kadar faiz işler” şeklinde bir anlaşma yoksa, geri ödeme zamanı gelince yalnızca anaparayı isteyebilirsiniz. İkinci fıkra ise bunun tam tersini söyler: Ticari tüketim ödüncünde, yani taraflardan birinin tacir veya işletme olduğu, borcun işletme amacıyla kullanıldığı durumlarda, sözleşmede hiç faiz yazmamış olsanız bile faiz talep edebilirsiniz. Bu, kanunun ticari hayatı hızlandırma ve işletmeler arası borçlanmada alacaklıyı koruma amacını yansıtır. İş dünyası açısından bilinmesi gereken en temel nokta şudur: ticari ödünçlerde sessiz kalmak faizden vazgeçmek anlamına gelmez; kanun, kararlaştırılmamış faizi dahi yasal bir hak olarak borç verene tanır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir esnaf düşünün: Mal aldığı toptancıya, nakit sıkıntısını çözmek için kısa vadeli bir borç veriyor. Bu ödünç, toptancının ticari işletmesiyle ilgili olduğu için ticari tüketim ödüncü sayılır. Sözleşmede faiz oranı açıkça yazmasa bile esnaf, borç vadesinde yalnızca anaparayı değil, aynı zamanda işlemiş yasal faizi de talep edebilir. Tersi bir senaryoda, o esnafın kendi kardeşine ev almak için 100.000 TL vermesi durumunda ortada ticari bir amaç yoktur; bu tüketici/adi ödünçtür. Kardeşine faiz şartı koşmamışsa, sonradan “ticari faiz de isterim” diyemez. Sicil ve bürokrasi açısından da bu madde özellikle sözleşme hazırlığında ve icra takibinde karşımıza çıkar: Ticari bir ödünç sözleşmesi düzenlerken faiz oranı boş bırakılmışsa, takip sırasında alacaklı faiz hesabı yapabilir. SicilAI olarak hazırladığımız işlem rehberlerinde hep vurgularız: Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı (tacir/esnaf/tüketici) ve paranın kullanım amacı, doğacak hakları kökten değiştirir. Bir şirketin kendi ortağına verdiği borç ile tamamen kişisel bir arkadaşlık ilişkisinde verilen borç, hukuken aynı sonuçları doğurmaz. Bu nedenle esnaf ve şirket sahipleri, borç verdikleri kişinin tacir olup olmadığını ve parayı işletmesinde kullanıp kullanmayacağını tespit ederek sözleşmeyi ona göre kurmalıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sözleşmeye “faiz yoktur” yazılırsa: Ticari ödünçte dahi taraflar açıkça anlaşmışsa faiz istenemez. Madde, yalnızca “kararlaştırılmamış” durumda faiz hakkı tanır; aksine şart yazılmışsa buna uyulur.
• Ticari/tüketici ayrımının gözden kaçırılması: Borç veren, ticari ödünç olduğunu bilmeden faiz istemezse alacağı eksilir. Borçlu ise adi ödünçte faiz ödememek için bu ayrımı ileri sürebilir; bu durum ispat yükünü doğurur.
• Faizin işlemeye başlama tarihi ve oranı: Kanuni faiz, sözleşmede faiz oranı belirtilmemişse yasal faiz oranıdır; ancak ticari işlerde avans faizi oranı uygulanabilir. Yanlış oranla icra takibi başlatmak, borçlu itirazında eksik/hatalı hesaba yol açar.
• Şekil ve ispat riski: Bir yıldan uzun süreli veya taşınmaz rehni ile güvenceye alınan ödünç sözleşmeleri yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz. Sözlü ticari ödünçte faiz iddiası, ancak güçlü delillerle ispatlanabilir.
• Vade ve temerrüt ayrımı: İşlemiş faiz ile gecikme (temerrüt) faizinin karıştırılması sık yapılan bir hatadır; ödünç veren, borçlu temerrüde düşmeden önceki dönem için anapara faizi, temerrüt sonrası için ayrıca gecikme faizi hesaplamalıdır.