# MADDE 4
Hazır Kişiye Öneri ve Bağlılıktan Kurtulma

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, Türk Borçlar Kanunu'ndaki öneri (teklif) mekanizmasının en kritik ayrıntılarından birini düzenler. Özetle; karşınızdaki kişi fiziksel olarak yanınızda, telefonda ya da görüntülü görüşmede anında cevap verebilecek durumdaysa, ona yaptığınız teklif için bir kabul süresi belirtmediyseniz ve karşı taraf hemen "evet" demiyorsa, teklifinizle bağlı olmaktan kurtulursunuz. Yani öneri, anında kabul edilmediği anda ortadan kalkar. Bu, alıcının "düşünmem lazım" demesi durumunda, satıcının teklifini geri çekebileceği anlamına gelir. İletişim araçları bakımından da telefon, bilgisayar ve anlık mesajlaşma uygulamalarıyla yapılan konuşmalar "hazır kişiler arasında" kabul edilir. Çünkü bu araçlarda karşı taraf anında cevap verebilir. Bu nedenle e-posta gibi gecikmeli iletişim araçlarıyla yapılan öneriler aynı kurala tabi tutulmaz; onlarda makul bir süre bağlayıcılık devam eder.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünün: Tedarikçisi telefonla arar ve "Size 100 adet ürünü 50.000 TL'ye veririm, kabul ediyor musunuz?" der. Şirket sahibi "bu fiyat bana yüksek geldi, biraz düşüneyim, akşam size dönerim" cevabını verirse, tedarikçi o anda "tamam, ben de bu teklifi geri alıyorum" diyebilir. Çünkü süre belirtilmemiş ve hazır kişiler arasında yapılan öneri, hemen kabul edilmediği için bağlayıcılığını yitirmiştir. Bu durumun bir de karşı perspektifi var: Müşteriniz size anlık iletişimde bir sipariş teklifi gönderirse ve siz hemen kabul etmeseniz, müşteriniz teklifinden cayabilir. Özellikle esnaf ve tüccarların telefonla pazarlık yaparken bu ayrıntıyı bilmesi gerekir. SicilAI olarak, ticari hayatta sözlü veya anlık iletişimle gelen teklifleri hemen kayıt altına almanızı ve bir süre belirtmenizi öneririz. Aksi halde karşınızdaki taraf istediği anda teklifi geri çekerek sizi mağdur edebilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Telefon veya mesajlaşma yoluyla yapılan görüşmelerde "kabul ediyorum" denilmediği sürece önerinin bağlayıcılığı hemen sona erer; bu nedenle süreç yazılı hale getirilmeden siparişin kesinleştiğini varsaymak hatalıdır.
• Süre belirtilmemiş öneride bulunan kişi, karşı taraf hemen kabul etmezse önerisini geri alabilir; bu geri alma işlemi açık ve tereddütsüz yapılmalıdır, aksi takdirde kabul edilmiş sayılma riski doğar.
• Hazır kişiler arasında yapılan öneriye karşı tarafın "düşüneceğim" demesi, öneriyi kabul anlamına gelmez; bu sadece bir icaptan kaçınmadır, ancak tarafların bu durumu yanlış yorumlaması sözleşme uyuşmazlıklarına yol açabilir.
• E-posta veya posta yoluyla yapılan tekliflerde bu madde uygulanmaz; bu tür yazılı tekliflerde süre belirtilmemişse, makul bir süre boyunca teklifin geçerliliği devam eder, süreyi geçirmek risk oluşturur.
• İletişim aracının niteliği iyi değerlendirilmeli; örneğin anlık mesajlaşma uygulaması "çevrimiçi" olmasa bile ileti gecikmeli alınır ve bu durumda hazır kişi kuralı uygulanmaz.