# MADDE 434
Fesih Hakkının Kötüye Kullanılması Tazminatı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 434. maddesi, işverenin fesih hakkını kötüye kullanarak işçinin iş sözleşmesini sona erdirmesi durumunda ağır bir yaptırımla karşılaşacağını düzenler. Normal şartlarda işveren, belirsiz süreli bir hizmet sözleşmesini sona erdirirken kanunda öngörülen bildirim süresine uymak zorundadır; yani işçiye önceden haber vermeli veya bu sürenin ücretini peşin ödeyerek işi sonlandırabilir. Ancak işveren, bu hakkını salt ihbar süresine uymamak şeklinde değil de işçiye zarar vermek, onu cezalandırmak, yıldırmak veya hakkını kullanmasını engellemek amacıyla kullanırsa, bu artık kötüye kullanma sayılır. İşte böyle bir durumda işveren, işçiye ödemesi gereken bildirim süresi ücretinin değil, bu ücretin üç katı tutarında tazminatın ödenmesine mahkûm edilir. Bu hüküm, işçiyi keyfi ve haksız fesihlere karşı koruyan önemli bir güvencedir. İş güvencesi hükümlerinin uygulanmadığı işyerlerinde veya işçilerde bile bu maddeye dayanarak tazminat talep edilebilmesi mümkündür.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi veya esnaf, çalışanını işten çıkarırken fesih sebebini çok dikkatli değerlendirmelidir. Örneğin küçük bir atölyede uzun süredir çalışan bir işçi, ücret alacağı veya fazla mesai ücreti için yasal takip başlattığında işveren bunu bahane ederek işçiyi anında işten çıkarırsa, bu açıkça fesih hakkının kötüye kullanılmasıdır. Mahkeme, işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresinin üç katı tutarında bir tazminata hükmedebilir. Örneğin 8 haftalık ihbar süresi olan bir işçi için 24 haftalık brüt ücret tutarında tazminat söz konusu olur. Bu, işverenin ciddi bir mali yükle karşılaşması demektir. Sicil işlemleri açısından doğrudan bir bürokratik işlem olmasa da, işverenin fesih sürecini yazılı ve belgeli yürütmesi, işçinin imzasını alarak tutanak düzenlemesi büyük önem taşır. SicilAI olarak işverenlere önerimiz, her fesih kararını objektif ve ispatlanabilir bir sebebe dayandırmaları ve ihbar sürelerine mutlaka uymalarıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• İşçiye yazılı fesih bildirimi yapılmadan ve sebep gösterilmeden işten çıkarma yapılması, kötüye kullanma iddiasını güçlendirir.
• İhbar süresine uyulmadan yapılan fesihlerde, yalnızca ihbar tazminatı değil, kötüye kullanma tazminatı olarak üç kat tutarında ödeme riski bulunur.
• İşçinin sendikal faaliyet, şikâyet veya dava açma gibi haklarını kullanması nedeniyle yapılan fesihler kesinlikle kötüye kullanma sayılır ve işveren ağır tazminata mahkûm edilir.
• Madde kapsamında ödenecek tazminat, işçinin kıdemine göre değişen ihbar süresine göre hesaplanır; işveren bu süreleri yanlış hesaplarsa eksik ödeme yapar ve dava açılması hâlinde cezai faizle karşılaşır.
• Fesih hakkının kötüye kullanıldığına dair karine oluşmaması için işverenin disiplin kuralları, performans değerlendirme raporları ve ihtar yazıları gibi belgeleri düzenli saklaması gerekir.
• İşverenin savunma almadan, soruşturma yapmadan anında fesih yoluna gitmesi, mahkemede işçi lehine yorumlanır ve üç kat tazminatın kapısını aralar.