# MADDE 468
Deneme Süresi Belirsiz Süreye Dönüşümü

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Türk Borçlar Kanunu'nun 468. maddesi, deneme amaçlı kurulan iş sözleşmelerinin akıbetini belirler. Bu düzenleme, özellikle işverenlerin "deneme süreci" adı altında geçici işçi çalıştırma uygulamalarına karşı işçiyi koruyan önemli bir güvencedir. Maddenin ilk fıkrasına göre, bir işçiye deneme amacıyla iş verilmişse ve aksine bir anlaşma yoksa, sözleşme yalnızca deneme süresi için kurulmuş sayılır. İkinci fıkra ise kritik bir dönüşüm kuralı getirir: İşçi, deneme süresinin bitiminden sonra işveren tarafından aralıksız olarak çalıştırılmaya devam edilirse ve aksi kararlaştırılmamışsa, sözleşme otomatik olarak belirsiz süreli iş sözleşmesine dönüşür. Eğer deneme süresi sonunda işçi çalıştırılmazsa ya da taraflar farklı bir süre kararlaştırmışsa, sözleşme belirli süreli kabul edilir. Bu hüküm, işçinin kıdem tazminatı, ihbar süresi ve iş güvencesi gibi haklarını doğrudan etkiler.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir işveren düşünelim: Yeni bir satış temsilcisini önce 2 ay deneme süreli sözleşmeyle işe alır. Deneme süresinin sonunda işçinin performansından memnundur ancak sözlü olarak "devam et" der ve işçi çalışmaya devam eder. İşte bu noktada madde devreye girer: Herhangi bir yazılı sözleşme güncellenmese bile, işçinin aralıksız çalıştırılması, sözleşmeyi belirsiz süreli hale getirir. Böylece işveren, deneme süresi bitiminde "sözleşme bitti" diyerek işçiyi tazminatsız işten çıkaramaz. Aynı şekilde, bir esnaf veya şirket sahibi, deneme süresi boyunca işçinin işe uyum sağlayamayacağı kanaatine varırsa, bu süre içinde sözleşmeyi feshedebilir. Ancak süre bitiminden sonra çalıştırmaya devam etmesi, hukuki olarak belirsiz süreli sözleşmeyi kabul ettiği anlamına gelir. SicilAI olarak işverenlere önerimiz: Deneme süresi sonrası niyetiniz neyse mutlaka yazılı bir ek protokolle belirleyin; sözleşmenin belirli mi yoksa belirsiz süreli mi olduğunu açıkça kayıt altına alın. Aksi halde bürokratik süreçlerde ve olası uyuşmazlıklarda sözleşmenin dönüşümü aleyhinize yorumlanabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Deneme süresi sonunda işçinin çalışmaya devam etmesine göz yummak, yazılı bir fesih veya yeni sözleşme yapılmadığı sürece otomatik olarak belirsiz süreli sözleşme doğurur. Bu da kıdem tazminatı ve ihbar süresi yükümlülüklerini beraberinde getirir.
• "Aksi kararlaştırılmadıkça" ifadesi çok kritiktir. Taraflar, deneme süresi sonunda sözleşmenin belirli süreli devam edeceğini yazılı olarak kararlaştırmadıkça, yasa varsayılan olarak belirsiz süreyi uygular. Sözlü anlaşmalar ispat zorluğu nedeniyle risk taşır.
• Deneme süresinin bitiş tarihi ile işçinin fiilen işe devam ettiği tarihlerin iyi izlenmemesi, işverenin kaçınmak istediği tazminat yükümlülüğüyle karşılaşmasına neden olabilir. Bu nedenle işe giriş çıkış kayıtlarında ve SGK bildirimlerinde sözleşme tipinin doğru ve güncel tutulması gerekir.