# MADDE 469
Pazarlamacilik ve Evde Hizmet Sözlesmeleri

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 469, Türk Borçlar Kanunu'nda pazarlamacılık ve evde hizmet sözleşmeleri için açık bir kural bulunmayan durumlarda, bu sözleşmelere hizmet sözleşmesinin genel hükümlerinin uygulanacağını hükme bağlar. Başka bir deyişle, bu iki özel sözleşme türü kendi içinde düzenlenmemiş bir konu ile karşılaşıldığında, işçi ve işveren arasındaki ilişkiyi düzenleyen standart hizmet sözleşmesi kuralları devreye girer. Pazarlamacılık sözleşmesi, bir kişinin bir işletmeye müşteri bulmayı veya satış yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Evde hizmet sözleşmesi ise işçinin, işverenin işyerinden ziyade kendi evinde veya belirlediği bir adreste çalışmayı taahhüt ettiği sözleşme türüdür. Bu madde sayesinde, sözleşmelerde boşluk olduğunda hakim veya uygulayıcı, hangi kurallara başvuracağını bilir. Örneğin ücret, çalışma süresi, fesih bildirimi ve işçinin borçları gibi konularda genel hükümler geçerli olur. İş dünyası için bu, sözleşmelerinde özel madde bulunmayan pazarlamacı veya evde çalışan işçilerle yaşanan uyuşmazlıklarda TBK'nın 393-447. maddeleri arasındaki genel hizmet sözleşmesi kurallarının uygulanacağı anlamına gelir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket düşünelim: satış elemanı olarak istihdam ettiği bir pazarlamacıyla sözleşme imzalıyor. Sözleşmede pazarlamacının aylık sabit ücret alacağı yazıyor ancak satışı yapılan ürünlerin iadesi hâlinde komisyonun geri istenip istenemeyeceği konusunda hüküm yok. Bu boşlukta Madde 469 devreye girer ve hizmet sözleşmesinin genel hükümleri uygulanır. Benzer şekilde, evde tekstil ürünleri diken bir işçinin, işverenin verdiği malzemeleri nasıl koruyacağı veya kusurlu üretimden nasıl sorumlu olacağı sözleşmede açıkça düzenlenmemişse, genel hizmet sözleşmesi hükümleri esas alınır. Esnaf ve şirket sahipleri için bu madde, sözleşme serbestisine rağmen kanunun boşluk doldurucu niteliğini hatırlatır. SicilAI olarak özellikle belirtmek isteriz ki, ticari defterlere ve şirket kayıtlarına işlenen bu tür işçi ilişkilerinde, sözleşmede yazmayan hususların kanunun genel hükümlerine göre yorumlanacağı bilinmeli ve sözleşmeler bu bilinçle hazırlanmalıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Pazarlamacılık ve evde hizmet sözleşmelerinde "sözleşmede hüküm yok" diyerek hiçbir kural uygulanmayacağını düşünmek büyük bir yanılgıdır; genel hükümler otomatik olarak devreye girer.
• Özel sözleşme düzenlemelerinin varlığına rağmen genel hükümlere başvurmak, öncelik sırasını göz ardı etmek anlamına gelir. Önce özel hükümler, sonra boşluk varsa genel hükümler uygulanır.
• Evde hizmet sözleşmesiyle çalıştırılan kişilerin sigortalılık, iş sağlığı ve güvenliği gibi kamu hukuku yükümlülükleri, bu maddeye göre genel hükümlere tabi olduğundan işverenin bu yükümlülükleri ihmal etmesi idari para cezası ve işçi davalarına yol açabilir.
• Pazarlamacının müşteri çevresi ve ticari sırları koruma borcu gibi konular sözleşmede açıkça düzenlenmemişse, hizmet sözleşmesinin genel hükümleri uyarınca işçi sadakat borcuna aykırı davranış sayılabilir ve kıdem tazminatına etki edebilir.