# MADDE 5
Hazır Olmayana Öneri ve Kabul Süresi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde; yüz yüze görüşülmeyen, yani karşı tarafla aynı anda iletişim kurulmayan durumlarda yapılan sözleşme teklifini (öneri/icap) düzenler. "Hazır olmayan kişi" ifadesi; mektup, faks, e-posta veya kargo gibi zamana ihtiyaç duyulan araçlarla ulaştırılan teklifin muhatabını ifade eder. Öneri sahibi cevap için açık bir süre belirlememişse, teklif; normal şartlarda zamanında ve usulüne uygun gönderilmiş bir yanıtın ulaşması beklenebilecek ana kadar önereni bağlar. Burada geçen "makul bekleme süresi" sektörün teamüllerine, iletişim imkânlarına ve işin niteliğine göre değişir. İkinci fıkra, önerenin kendi önerisini normal iletişim süresi içinde muhataba ulaşmış varsayabilmesini sağlar; böylece kabul için sürenin ne zaman işlemeye başladığı netleşir. Üçüncü fıkra ise geç ulaşan kabul hâlini düzenler: Muhatap kabulünü zamanında göndermiş ancak bu kabul önerene geç ulaşmışsa ve öneren artık bu sözleşmeyle bağlı olmak istemiyorsa, durumu derhâl kabul edene bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmazsa önerenin sözleşmeyi kabul ettiği varsayılır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir esnaf veya şirket sahibi, tedarikçiye "bu ürünü almak istiyoruz" içerikli bir teklif e-postası gönderdiğinde, karşı tarafın cevap vermesi için makul bir süre beklemek zorundadır. Örnek senaryo: Bayi, üreticiye stoktaki makine için indirimli teklif sunar. Üretici kabulünü üç gün sonra kargoya verir; kabul yazısı normal posta akışıyla beşinci gün bayiye ulaşır. Bu süreç içinde bayi makineyi başka bir müşteriye satarsa, kabul zamanında gönderilmiş olduğu için tazminat riski doğabilir. Şirket birleşmeleri, hisse devirleri ve ticari sözleşmelerde de bu madde kritik rol oynar: Teklifin ve kabulün ulaşma anının tespiti, tarafların haklarını doğrudan etkiler. SicilAI üzerinden yürütülen işlemlerde zaman damgalı teklif ve kabul kayıtları, "zamanında gönderilme" ve "geç ulaşma" tartışmalarında güçlü bir delil oluşturur.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Önerenin makul bekleme süresi dolmadan teklifi geri çekmesi; karşı tarafın kabulü zamanında gönderilmişse sözleşmenin ihlaline ve tazminat sorumluluğuna yol açar.
• Geç ulaşan kabul karşısında derhâl bildirim yapılmazsa, öneren sözleşmeyle bağlı sayılır; sessiz kalmak risk oluşturur.
• Makul süre hesabının sektörel teamüller ve iletişim yöntemi dikkate alınmadan yapılması, ihtilaf çıkmasına neden olur.
• E-posta ve anlık mesajlaşma gibi hızlı iletişim araçlarında "hazır olmayan kişi" kuralının yanlış yorumlanması bağlayıcılık yanılgısı oluşturabilir.
• Öneride cevap süresi açıkça belirtilmezse, gönderimdeki gecikmeler nedeniyle ispat sorunları yaşanır; tebligat sürelerinin belgelenmesi ihmal edilmemelidir.
• Muhatabın kabulünü zamanında ve usulüne uygun gönderdiğini ispatlayamaması, tazminat ve sözleşme güvenliği açısından aleyhe sonuç doğurabilir.