# MADDE 528
Ehliyetsiz İşgören Sözleşme Sorumluluğu

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Türk Borçlar Kanunu'nun 528. maddesi, sözleşme ehliyeti bulunmayan kişilerin (ayırt etme gücü olmayanlar, küçükler veya kısıtlılar) yapmış oldukları işlemlerden nasıl sorumlu tutulacağını düzenler. Temel kural, ehliyetsiz kişinin yaptığı işlem nedeniyle kural olarak sorumlu olmamasıdır; ancak bu durumun istisnası, o işlemden zenginleşmiş olmasıdır. Eğer kişi, yaptığı işlem sayesinde malvarlığında bir artış elde etmişse, bu artış oranında sorumluluğu doğar. Ayrıca, elde ettiği zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elinden çıkarmışsa, yani bile bile başkasına devretmiş veya harcamışsa, o miktardan da sorumlu olur.

İkinci fıkra, haksız fiillerden doğan daha geniş sorumluluk hallerini saklı tutar. Yani ehliyetsiz kişi, aynı eylemiyle bir haksız fiil de işlemişse, fiil ehliyeti olmasa bile haksız fiil sorumluluğu kurallarına göre (örneğin TBK madde 65'teki gibi) daha kapsamlı biçimde tazminatla yükümlü olabilir. Bu madde, bir iş sözleşmesi veya hizmet ilişkisi çerçevesinde işgörenin (işçinin) kişisel sorumluluğunu sınırlayan özel bir düzenlemedir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket veya esnaf, yanında çalıştırdığı kişi henüz 18 yaşını doldurmamışsa veya kısıtlılık kararı bulunan biriyse, bu kişinin işletme adına yaptığı hukuki işlemlerde madde devreye girebilir. Örneğin, küçük bir çalışan, işverenin bilgisi dışında bir tedarikçiden mal almış ve bu malları satarak bedelini harcamışsa; tedarikçi, sözleşmeye dayanarak küçüğün tüm malvarlığına haciz koyamaz. Ancak küçüğün hâlâ malvarlığında duran veya satıştan elde ettiği parayla aldığı eşyalar varsa, bu değerler üzerinden talepte bulunabilir.

Ticaret sicili işlemlerinde ise kurucu veya yetkili temsilcinin fiil ehliyetinin bulunması şarttır. Ehliyetsiz bir kişinin imzaladığı kuruluş beyannamesi veya genel kurul kararı, bu madde kapsamında zenginleşme sorunu doğurmasa bile işlemin geçerliliğini etkiler. SicilAI olarak, özellikle şirket kuruluşlarında ve tasfiye süreçlerinde imza yetkisi verilen kişilerin ehliyet durumlarının mutlaka belgelenmesi gerektiğini vurguluyoruz. Aksi hâlde, yapılan işlemler ehliyetsiz kişinin onayına bağlı hale gelir ve ticari hayatta telafisi güç kayıplara yol açar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Ehliyetsiz kişi ile sözleşme imzalayan taraf, sözleşmenin tamamen geçerli olduğunu varsayarak ifaya güvenir; ancak karşı taraf daha sonra ehliyetsizlik nedeniyle sözleşmeyi reddedebilir. Bu nedenle işlem yapmadan önce karşı tarafın fiil ehliyetini kontrol etmek kritik önem taşır.
• Zenginleşme miktarını ispat yükü, alacaklıya aittir. İşgörenin malvarlığında bir artış olduğunu ve bu artışın devam ettiğini somut belgelerle kanıtlamak zor olabilir; aksi hâlde alacak ödenmez.
• İyiniyetli olmaksızın elinden çıkarma (örneğin zenginleşmeyi hediye etme veya gizlice harcama) hâlinde de ispat güçlüğü yaşanır. Bu durumun varlığı ancak dava sürecinde detaylı incelemelerle ortaya çıkar.
• Haksız fiil sorumluluğunun saklı tutulduğu unutulmamalıdır. Aynı eylemden dolayı haksız fiil hükümlerine dayanmak mümkünken sadece sözleşme hükümlerine odaklanmak, daha geniş bir tazminat talebini kaçırmaya neden olabilir.
• Sicil başvurularında ehliyetsiz bir yönetici veya kurucu adına yapılan işlemler, tescil talebinin reddine yol açabilir; ayrıca bu durum, şirket organlarının kararlarının butlanıyla sonuçlanabilir.