# MADDE 545
Komisyoncu Kendisiyle İşlem Yapma Hakkının Düşmesi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 545, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun komisyon sözleşmesini düzenleyen bölümünde yer alır. Komisyoncu; kendi adına, vekâlet verenin (müvekkilinin) hesabına, ücret karşılığında mal veya kıymet alım satımını üstlenen kişidir. Kanun, belirli şartlar altında komisyoncuya, işlemi doğrudan kendisiyle yapma, yani kendi kendisiyle sözleşme kurma hakkı tanır. Bu madde ise o hakkın ne zaman sona ereceğini açıklar: Vekâlet veren, komisyoncuya tanıdığı bu yetkiyi geri aldığında, geri alma haberi komisyoncuya ulaştığı anda komisyoncunun kendisiyle işlem yapma hakkı derhâl düşer. Haberin komisyoncunun bilgi alanına girmesi yeterlidir; ihtarnameyi fiilen okuyup içeriğini kavraması şart değildir. Ancak maddenin ikinci cümlesi istisna getirir: Bu haber kendisine ulaşmadan önce komisyoncu, işlemin yapıldığına dair bildirimi vekâlet verene göndermişse, hak düşmesi o işlem için uygulanmaz. Çünkü komisyoncu yetkisini haberden önce kullanmış ve durumu derhâl müvekkiline bildirmiştir; bu bildirim komisyoncunun borcu olduğu için yapılan işlem geçerliliğini korur.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Ticari hayatta bu madde, özellikle stoklu çalışan komisyoncular ile müvekkiller arasındaki anlaşmazlıklarda belirleyicidir. Örneğin bir üretici, ürünlerini satması için bir komisyoncuya yetki vermiş ve komisyoncunun bu ürünleri kendisinin satın alabilmesine de izin vermiş olsun. Üretici, komisyoncuya ulaşacak şekilde yazılı bir beyanla yetkiyi geri çekerse, beyanın ulaştığı andan itibaren komisyoncu artık kendisiyle yeni bir alım-satım kuramaz. Ne var ki komisyoncu, geri alma haberinden daha önce “işlemi yaptım” bildirimini göndermişse, o işlem geçerli sayılır ve üretici bu işleme katlanmak zorunda kalır. Bu yüzden bildirim tarihlerinin dakikasına kadar kayıt altına alınması kritik önem taşır. SicilAI olarak şirket sahiplerine ve esnafa; komisyon ilişkilerinde tüm talimat, ihbar ve bildirimleri tarih damgalı, teyit edilebilir kanallarla gönderip saklamalarını ve noter ihtarnamesi ile geri alma beyanlarında tebliğ saatini mutlaka izlemelerini öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Geri alma bildiriminin ulaştığı anın ispat edilememesi; bu nedenle gönderimlerde taahhütlü mektup, noter ihtarnamesi veya e-tebligat gibi kayıtlı yöntemlerin kullanılmaması.
• Komisyoncunun geri alma haberi ulaştıktan sonra kendisiyle yeni bir işlem yapması; bu durumda yetkisiz işlem nedeniyle sözleşme geçersiz olabilir ve komisyoncu doğan zarardan kişisel olarak sorumlu tutulur.
• Komisyoncunun, “işlemin yapıldığı bildirimini” geri alma haberi kendisine ulaştıktan sonra göndermesi ve bunun işlemi kurtaracağını sanması; madde yalnızca haberi ulaşmadan önce yapılan bildirimleri korur.
• Bildirimlerde yalnızca günün değil saatin de dikkate alınmaması;aynı gün içinde gönderilen iki bildirimden hangisinin daha önce gönderildiği veya ulaştığı uyuşmazlığın esasını belirler.
• Vekâlet verenin, komisyoncuyla işlem yapma yetkisini kaldırdığı hâlde dış dünyaya karşı bu yetkinin sürdüğü izlenimi oluşması; bu da üçüncü kişilerin iyi niyet iddialarına ve ek tazminat risklerine yol açabilir.