# MADDE 60
Sorumluluk Sebebinde En İyi Giderim Kuralı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 60, aynı zararın birden fazla hukuki sebebe dayandırılabildiği hâllerde devreye giren çok önemli bir güvence kuralıdır. Örneğin bir işletmenin uğradığı zarar hem sözleşmeye aykırılıktan hem haksız fiilden hem de sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanıyor olabilir. Normalde mahkeme, davacının gösterdiği hukuki sebeple bağlıdır; ancak bu madde, zarar görenin açıkça aksini istemediği veya kanunda farklı bir kural bulunmadığı durumlarda hâkime, zarar gören için en avantajlı olan sorumluluk sebebine göre karar verme yetkisi tanır. Yani hâkim, davacının hukuken işin içinden çıkamayacağı bir durumda kalmasını önlemek ve mağduru en iyi şekilde korumak amacıyla, mevcut sebeplerden en elverişlisini resen uygular. Bu düzenleme, özellikle zamanaşımı süreleri, ispat kolaylığı ve tazminatın kapsamı farklılık gösterdiğinde anlam kazanır. Maddede geçen “en iyi giderim imkânı” ifadesi, yalnızca daha yüksek tazminat değil; aynı zamanda daha kolay ispat, daha uzun süreli dava hakkı veya manevi tazminat talep edebilme gibi imkânların tamamını kapsar. Zarar görenin açık bir talebi varsa hâkim onun istediği sorumluluk sebebine göre karar verir, böylece müdahaleci bir yaklaşım sergilenmez.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir esnaf veya şirket sahibi, tedarikçisinden aldığı hatalı üretim makinesi yüzünden üretim kaybına uğradığını düşünelim. Bu durumda alıcının birden fazla hakkı doğar: sözleşmeye aykırılık nedeniyle tazminat (TBK m.112), ayıplı mal teslimi nedeniyle haklar (TBK m.219 vd.) ve haksız fiil hükümleri gündeme gelebilir. Eğer satıcının kusuru ağır ise, sözleşme hükümleri tazminatı sınırlıyor olabilir; fakat haksız fiil hükümleri daha geniş bir sorumluluk ve manevi tazminat imkânı sağlayabilir. İşte Madde 60, bu noktada alıcıyı korur. Mahkeme, tüm bu sebepleri değerlendirir ve alıcının en fazla faydayı sağlayacağı hukuki zemini seçer. SicilAI platformunun yayımladığı güncel rehberlerde de sıkça vurgulandığı üzere, ticari uyuşmazlıklarda dava dilekçesi hazırlanırken sadece tek bir hukuki sebebe dayanmak büyük risk oluşturur; bu madde sayesinde mahkeme, talep edilmese bile mağdurun lehine olan sebebi uygulayabilir. Bununla birlikte zarar gören, davasında hangi sebebe dayandığını açıkça belirtirse hakim buna uymak zorundadır. Bu nedenle şirketler, hukuki süreçlerde dava stratejisini belirlerken hem sözleşmeden hem de haksız fiilden doğan tüm ihtimalleri masada tutmalıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Dava dilekçesinde olası tüm sorumluluk sebeplerine açıkça yer verilmemesi, zarar görenin “en iyi giderim” imkânından faydalanamamasına yol açabilir.
• Sözleşme, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme zamanaşımı süreleri farklı olduğundan, sürelerin yanlış hesaplanması hakkın kaybına neden olabilir.
• Zarar görenin “şu sebebe dayanıyorum” demediği durumlarda mahkemenin resen belirleyeceği sebep, stratejik beklentileri karşılamayabilir; bu yüzden talepler açıkça yazılmalıdır.
• Kanunda o sorumluluk hâli için özel bir düzenleme varsa (örneğin tüketici mevzuatı veya sigorta hükümleri) Madde 60 uygulanmayabilir, bu istisnaların bilinmemesi ek risk oluşturur.
• En iyi giderim imkânının yalnızca maddi tazminat olarak düşünülmesi; manevi tazminat, faiz başlangıcı veya ispat kolaylığı gibi avantajların göz ardı edilmesine sebep olabilir.