# MADDE 616
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Oransızlık Feshi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 616. maddesi, ölünceye kadar bakma sözleşmesinde tarafların edimleri arasında önemli ölçüde oransızlık bulunması hâlinde sözleşmenin tek taraflı feshine imkân tanır. Bakım borçlusu, bakım alacaklısının ölünceye kadar bakımını üstlenir; karşılığında genellikle taşınmaz gibi malvarlığını devralır. Devredilen malın değeri ile üstlenilen bakım yükümlülüğünün ekonomik değeri arasında açık bir fark varsa ve bu farkın bir bağışlama amacıyla yapıldığı ispat edilemiyorsa, aleyhine oransızlık oluşan taraf altı ay önceden bildirimde bulunmak koşuluyla sözleşmeyi her zaman feshedebilir. Fesih hakkı belirli bir süreyle sınırlandırılmadığından, oransızlık ortadan kalkmadıkça denge bozulan taraf bu yola başvurabilir.

Oransızlığın hesaplanmasında, sosyal güvenlik kurumunca aynı bakım ihtiyacı için bağlanacak irat değeri ile bakım borçlusuna geçen malvarlığının değeri karşılaştırılır. Fesih hâlinde geçmişte ifa edilen edimler anapara ve faiziyle birlikte değerlendirilir; denkleştirme sonucunda alacaklı çıkan tarafa fark iade edilir. Bu hüküm, bakım ilişkisi görünümü altında malvarlığı devredilmesini ve aşırı yararlanmayı önlemeyi amaçlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Madde, özellikle taşınmaz devri içeren bakım anlaşmalarında hayati önem taşır. Somut bir örnekle açıklayalım: Yaşlı bir kişi, bakımını üstlenmesi karşılığında dairesini bir huzurevi işletmesine devretsin. SGK verilerine göre işletmenin sunacağı bakımın toplam değeri dairenin değerinden çok düşükse ve işletme, bu farkın kendisine bağışlandığını kanıtlayamazsa, yaşlı kişi altı ay önceden bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshedebilir. Fesihle birlikte dairenin tapuda iadesi gerekir; işletme ise yaptığı bakım hizmetleri için denkleştirme bedeli talep edebilir. Ticari bakım kuruluşları ve malvarlığını devretmeyi düşünen kişiler, sözleşme kurulmadan önce değer tespiti ve SGK irat hesabını birlikte yapmalıdır. Bu hesaplama yapılmadan imzalanan sözleşmeler ileride fesih riski ve iade yükümlülüğü doğurabilir. Tapu müdürlüklerinde şerh edilen sözleşmelerde fesih sonrası şerhin terkin edilmesi, şirket ve esnaf sicili kayıtlarında ise devir ve fesih süreçlerinin doğru işlenmesi gerekir. Sicil kayıtlarının düzenli takibi ve sözleşme süreçlerinin yönetimi için SicilAI pratik bir izleme imkânı sunar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Altı ay öncesinden yapılmayan fesih bildirimleri geçersiz sayılabilir; bu süreye uyulmadan açılan davalar reddedilebilir.
• Devralan taraf, bağışlama iradesini sözleşmede açıkça düzenlememişse veya yazılı delille ispat edemiyorsa aşırı oransızlık iddiasına karşı korunmasız kalır.
• Oransızlık hesabı yapılırken SGK verileri yerine piyasa rayiçleri esas alınırsa maddi hata oluşur ve fesih talebi başarısız olabilir.
• Fesih sonrası iade hesaplamalarında anapara ve faizin hangi tarihten itibaren işleyeceği doğru tespit edilmezse taraflar arasında yeni uyuşmazlıklar çıkar.
• Fesih bildiriminin noter aracılığıyla yapılmaması, bildirimin ispatlanmasını zorlaştırır ve altı aylık sürenin kaçırılmasına neden olabilir.