# MADDE 638
Adi Ortaklık Malvarlığı ve Sorumluluk Rehberi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 638. maddesi, "adi ortaklık" (basit şirket) ilişkisinin mal varlığı düzenini ve dış borçlara karşı sorumluluk yapısını belirler. İlk fıkraya göre; ortaklık için edinilen veya ortaklığa devredilen taşınır/taşınmaz her türlü şey, alacak ve ayni haklar, ortaklık sözleşmesi çerçevesinde elbirliği hâlinde tüm ortaklara ait olur. Elbirliği mülkiyeti, paylı mülkiyetten farklı olarak ortakların üzerinde serbestçe tasarruf edemediği, mülkiyetin birlikte ve tek bir bütün hâlinde kullanıldığı bir rejimdir. İkinci fıkra, bir ortağın kişisel alacaklılarını koruma altına alır: Aksine sözleşme hükmü yoksa, bir ortağın şahsi borçları nedeniyle alacaklıları ancak o ortağın tasfiyedeki (fesih sonrası kâr payı ve payına düşen bakiyeye ilişen) payı üzerinden haklarını kullanabilir. Üçüncü fıkra ise dış ilişkiyi düzenler: Ortaklık sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadıkça, ortakların üçüncü kişilere karşı ortaklık dolayısıyla üstlendiği borçlardan müteselsilen (birlikte ve ayrı ayrı) sorumluluğu söz konusudur.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Diyelim ki iki esnaf bir restoran açmak için adi ortaklık kurdu ve ortaklık adına bir dükkân satın aldı. Bu dükkân, elbirliği mülkiyeti nedeniyle ortaklardan yalnızca birinin üzerine kayıtlı gibi görünse de hukuken tüm ortaklara aittir. Bu durumun en pratik görünümü, bir ortağın kredi kartı borcundan dolayı bankanın dükkânın satışını isteyememesidir; banka ancak tasfiye sürecini bekleyip o ortağın payına düşen bakiyeyi haczedebilir. Öte yandan restorana mal tedarik eden bir toptancı, ortaklık borcunu ödemediğinde ortaklardan hangisini seçerse seçsin o ortağın şahsi mal varlığına da başvurabilir (müteselsil sorumluluk). Sicil işlemlerinde ve ticari uygulamada bu ayrım kritiktir; ortaklık sözleşmesinin sınırlandırıcı hükümlerinin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için iyi kurgulanmış ve gerektiğinde kayıt altına alınmış olması gerekir. SicilAI platformu olarak sıkça karşılaştığımız uyuşmazlıkların büyük kısmı, tarafların müteselsil sorumluluğu ve elbirliği mülkiyetinin sonuçlarını yeterince anlamadan ortaklık kurmasından kaynaklanır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Elbirliği mülkiyetinde tek başına satış: Ortaklardan birinin, ortaklık malını (örneğin taşıt veya gayrimenkulü) kendi payını satmak iddiasıyla üçüncü kişiye devretmesi hukuken geçersizdir; bu işlem tapu veya noter sürecinde reddedilebilir.
• Kişisel alacaklı ile ortaklık alacaklısının karıştırılması: Bir ortağın şahsi alacaklisi ortaklık malını haczettirmeye kalkışırsa, bu usulsüz işlem tazminat ve icra inkârı davalarına zemin hazırlar.
• Müteselsil sorumluluğun hafife alınması: Ortaklar, sözleşmede aksini açıkça düzenlememişse, ortaklık borcunun tamamından kendi şahsi mal varlığıyla sorumlu tutulabilir; bu, "ben sadece yüzde on hissedarım" gerekçesini geçersiz kılar.
• Sözleşmede sınırlandırma yapılmaması: Ortaklık sözleşmesinde sorumluluğun pay oranıyla sınırlandığına dair net hüküm yoksa, üçüncü kişilere karşı müteselsil sorumluluk kuralı işlemeye devam eder.
• Tasfiye payına ilişkin hesaplama hataları: Bir ortağın kişisel alacaklıları ancak tasfiye sonrası paya başvurabileceğinden, ortaklık feshedilmeden önce yapılan kısmi avans ve kâr dağıtımlarının belgelendirilmemesi, tasfiye anında anlaşmazlık yaratır.