# MADDE 66
Adam Çalıştıran Sorumluluğu Hukuki Rehber

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Türk Borçlar Kanunu'nun 66. maddesi, işverenin (kanuni deyimiyle "adam çalıştıran") çalışanlarının üçüncü kişilere verdiği zararlardan sorumlu olduğunu düzenler. Burada kritik bir ayrım vardır: Eğer zarar, çalışanın işveren tarafından verilen bir işi yaparken meydana gelmişse, işveren oluşan zararı gidermekle yükümlüdür. Bu sorumluluğun doğması için işverenin bizzat kusurlu olması gerekmez; zarar ile iş arasında illiyet bağı bulunması yeterlidir.

Ancak madde, işverene bir kurtuluş imkânı da tanımıştır. İşveren, çalışanını seçerken (örneğin ehliyet ve referans kontrolü yaparak), işe dair talimat verirken, gözetim ve denetimde bulunurken gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. Üçüncü fıkra ise işletme faaliyetleri açısından daha ağır bir rejim öngörür: Bir işletmede çalışanların faaliyetleri sonucu doğan zararlarda, işveren yalnızca bireysel özenini değil, işletmenin çalışma düzeninin ve organizasyon yapısının zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu da ispat etmek zorundadır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle somutlaştıralım: Bir nakliye şirketi düşünelim. Şirketin şoförü, müşterinin malını taşırken kaza yapar ve karşı tarafın aracına zarar verir. Bu durumda zarar gören üçüncü kişi, doğrudan nakliye şirketinden tazminat talebinde bulunabilir. Şirket, şoförünün deneyimli ve ehliyetli olduğunu, araç bakımlarının düzenli yapıldığını ve trafik kurallarına uygun talimat verdiğini belgeleyebilirse sorumluluktan kurtulmaya çalışabilir. Ama işin doğası gereği bu tür belgeler olmadan ispat oldukça zordur.

Maddenin son fıkrası rücu hakkını düzenler: İşveren, zarar görene ödediği tazminatı, zarara sebep olan çalışanından tahsil etmek isteyebilir. Ancak bu rücu hakkı sınırsız değildir; çalışanın kusur oranı ve sorumluluk derecesiyle sınırlıdır. Örneğin çalışan tamamen kusurluysa rücu edilebilir, ama işverenin de talimat veya denetim eksikliği varsa rücu miktarı oranlanır. Sicil süreçlerinde, özellikle şirket kuruluşu ve faaliyet alanı bildirimlerinde bu madde, işletmenin hangi risklere karşı sigorta yaptırması gerektiği konusunda yol göstericidir. SicilAI olarak işletme sahiplerine her zaman çalışanlarıyla yazılı talimat ve denetim kayıtları tutmalarını, işe alım dosyalarını özenle saklamalarını ve mutlaka sorumluluk sigortası yaptırmalarını öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• İşe alım sürecini belgelememek: Çalışanın referansları, özgeçmişi, sertifikaları ve güvenlik soruşturması gibi bilgilerin dosyalanmaması, "özen gösterdiğini ispat" imkânını ortadan kaldırır.
• Talimatların sözlü kalması: İşin nasıl yapılacağına dair verilen talimatların yazılı veya dijital ortamda kayıt altına alınmaması, bir kaza sonrası ispat yükünü ağırlaştırır.
• Denetim ve gözetim kayıtlarının tutulmaması: Periyodik denetimlerin yapıldığına dair tutanak ve rapor bulunmazsa, işverenin "gerekli özeni gösterdim" savunması geçersiz sayılabilir.
• İşletme organizasyonundaki eksiklikler: Özellikle tehlike arz eden işlerde risk analizi yapılmamış, acil eylem planları oluşturulmamış bir işletmede zarar oluşursa, işverenin kurtuluş imkânı neredeyse yoktur.
• Rücu hakkının yanlış hesaplanması: Çalışana tazminatın tamamını rücu etmeye kalkmak, çalışanın kişisel kusur oranıyla sınırlı olduğu için mahkemede kısmen reddedilebilir; bu da ek yargılama giderlerine yol açar.
• Sorumluluk sigortasının ihmal edilmesi: İşletme faaliyeti nedeniyle üçüncü kişilere verilebilecek zararları güvence altına almayan bir poliçe bulunmaması, işverenin tüm tazminatı cebinden ödemesine neden olabilir.