# MADDE 67
Hayvan Bakım Üstlenen Zarar Sorumluluğu Rehberi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 67. maddesi, bir hayvanın bakımını ve yönetimini üstlenen kişinin sorumluluğunu düzenlemektedir. Maddenin temel kuralı şudur: Bir hayvana sürekli veya geçici olarak bakan, onu yöneten herkes (hayvan bulunduran), o hayvanın verdiği zararlardan doğrudan sorumludur. Yani zarar gören kişi, doğrudan hayvanın sahibine ya da bakıcısına başvurabilir. Ancak kanun koyucu bir de kurtuluş (sorumluluktan kurtulma) imkânı tanımıştır: Hayvan bulunduran, zararın doğmasını engellemek için gerekli tüm özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Ayrıca, hayvan başka bir kişi veya başka bir hayvan tarafından ürkütülerek zarara yol açmışsa, hayvanı bulunduranın ödediği tazminatı bu ürküten kişilere rücu (geri alma) hakkı saklıdır. Kısaca ifade etmek gerekirse; bu madde "hayvanın sahibi/sorumlusu kimse, zararı da o karşılar" ilkesini getirir, fakat özen gösterilmişse sorumluluk düşer ve ürkütme gibi üçüncü kişi kusuru varsa o kişiye rücu edilebilir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bu madde, ticari hayatta özellikle şu işletmeleri yakından ilgilendirir: Evcil hayvan satan pet shoplar, hayvan pansiyonları, geçici bakım hizmeti veren işletmeler, çiftlik sahipleri, veteriner klinikleri ve at çiftliği gibi tesisi bulunan şirketler. Örneğin, bir şirket sahibi olarak müşterilerinizin köpeğine pansiyonda geçici olarak bakıyorsanız, o köpek bir ziyaretçiyi ısırdığında hukuken doğrudan siz sorumlu olursunuz. Yalnızca "hayvan müşterinindi, ben sadece baktım" demek sizi sorumluluktan kurtarmaz; madde açıkça sürekli veya geçici üstlenen kişiyi sorumlu tutar. Sicil kayıtlarında faaliyet konusu "hayvan bakımı ve pansiyon hizmetleri" olarak görünen işletmelerin bu madde kapsamında daha dikkatli çalışması gerekir. Ticari hayatta bu maddenin işletmelere yüklediği asıl yükümlülük, özen yükümlülüğünü ispat edebilmektir. Kamera kayıtları tutmak, hayvanların ağızlıklarını ve tasmalarını takmak, uyarı tabelaları asmak, bakım sözleşmesinde sorumluluk şartlarını açıkça belirlemek, bu özenin ispatında kullanılabilecek en önemli somut delillerdir. İyi organize edilmiş bir bakım prosedürü ve yazılı kayıt düzeni, tazminat davalarında işletmeyi kurtuluş kanıtına götüren yoldur. SicilAI olarak, özellikle hayvanla ilgili ticari faaliyet gösteren işletmelerin bu özen ispatına yönelik dijital kayıt ve sözleşme altyapılarını kurmasını şiddetle öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Özen ispatındaki eksiklikler: En büyük hata, hayvanın başıboş bırakıldığı veya gerekli güvenlik önlemlerinin (tasma, ağızlık, çit, uyarı levhası) alınmadığı durumlarda kurtuluş kanıtının neredeyse imkânsız hale gelmesidir. Mahkemede "özeni gösterdim" demek için ceza dosyası değil, mesela kamera kaydı veya bakım tutanağı gibi somut delil gerekir.
• Sözlü onay ve kayıtsız bakım sözleşmeleri: Hayvanı teslim alırken sorumluluk rejimini ve ürkütme riskini yazılı sözleşmeye bağlamamak, rücu hakkınızı kullanmanızı güçleştirir. Hangi kişinin hayvanı ürküttüğünü ve hangi tarihte oluştuğunu belgeleyemezseniz rücu davasında kaybedersiniz.
• Sigorta ihmalinden kaynaklanan büyük tazminat riski: Hayvanın (örneğin bir boğanın) yol açtığı ağır bedensel zararlarda tazminat miktarı çok yüksek olabilir. Hayvan bulunduran sorumluluk sigortası yaptırmamak veya poliçeyi hayvan sayısına ve faaliyet türüne göre güncellememek, işletmeyi ciddi bir finansal yıkımla karşı karşıya bırakabilir.